Yüce Peygamberimiz (s.a.a) ve Ehlibeyt İmamları (a.s), defa-larca çeşitli münasebetlerle Hz. Mehdi (a.f), zuhuru, kıyamı, uzun sürecek olan gaybeti ve diğer özellikleri hakkında ha-berler vermişler ve onların ashap ve yârenleri de onlardan al-dıkları bu bilgileri nakletmişlerdir.
“el-İmamu’l-Mehdi” kitabının yazarı, Hz. Mehdi (a.s) ile ilgili hadisleri nakleden sahabe ve tabiinden ellişer kişinin ismini zikretmiştir.[1]
Büyük ve tanınmış şairler de, Hz. Mehdi (a.f) dünyaya gelme-den yıllar ve hatta bir asır önce, bu hadislerin taşıdığı manayı şiirlerinde dile getirmişlerdir:
• Şia’nın mücadeleci ve yorulmaz şairi Kumeyt (öl. 126 hic-rî kamerî) İmam Bâkır’ın (a.s) huzurunda vaat edilen İmam Mehdi (a.f) hakkında bir şiir okudu ve İmam’ın (a.s) ne za-man kıyam edeceğini sordu.[2]
• İsmail Hamirî (öl. Hicrî 173) İmam Sadık’ın (a.s) eliyle hi-dayet olduktan sonra huzuruna gidip uzun bir kaside okudu.
Aşağıda geçen bu kasidenin beyitlerinden bir parçasının ter-cümesidir.
Rabbimi şahit tutuyorum, hüccettir sözün[3] Tüm halka, ister itaatkâr olsun, ister günahkâr Gerçekten veliyy-i emr ve Kaim’in Ki canım tüm iştiyakla onu arzuluyor Gaybeti vardır, şüphesiz o kaybolacaktır Allah’ın selâmı o gaibe olsun! Bir müddet kalacak sonra zuhur edecek Doğu ve batıyı adaletle dolduracak.[4]
• Hicrî üçüncü yüzyılın büyük şairi Di’bil Huzaî (öl. 246), İmam Rıza’nın (a.s) huzurunda okuduğu bir kasidede şöyle der:
Bugün veya yarın gerçekleşmesine ümitli olduğum şey olmasaydı, Kalbim onun hasret ve kederinden parça, parça olurdu. Kesin kıyam edecek İmam’ın zuhurudur ümidim. Allah’ın adı ve bereketleriyle kıyam edecek o. Aramızda hak ve batılı birbirinden ayıracak İyilikleri ödüllendirir, kötülükleri cezalandırır o.[5]
Di’bil, bu beyitleri okuduğunda, İmam Rıza (a.s) başını doğ-rultarak şöyle buyurdu:
Ey Huzaî! Bu şiirleri Ruhu’l-Kudüs senin diline cari et-miştir.
Sonra buyurdu ki:
O İmam’ın kim olduğunu biliyor musun?
Di’bil: “Bilmiyorum; yalnız, kıyam edip dünyayı adaletle dol-duracak sizin soyunuzdan bir İmam olduğunu duymuşum.” diye cevap verince, İmam şöyle buyurdu:
Ey Di’bil! Benden sonra oğlum Muhammed (İmam Cevad -a.s-), ondan sonra oğlu Ali (İmam Hâdi -a.s-), ondan sonra oğlu Hasan (İmam Hasan Askerî -a.s-) imamdır. Hasan’dan sonra da oğlu Hüccet el-Kaim imamdır ki, gaybete çekildiği zaman onu bekler, zuhur ettiği zaman da itaat ederler ona. Eğer dünyanın sonuna bir gün dahi kalsa, Allah o günü o kadar uzatır ki, Kaim zuhur etsin ve dünyayı zulümle dolduğu gibi adaletle doldursun.[6]
İmamlarla çağdaş olan veya İmamlarla çağdaş olanların öğ-rencilerinden olan bazı şairler de, kendi şiirlerinde açıkça veya kinaye ile Hz. Mehdi’yi (canlarımız ona feda olsun) an-mışlardır.[7]
Çoğu kez pak Ehlibeyt İmamları’ndan: “Kaim-i Âl-i Mu hammed ve Beklenen Mehdi siz misiniz?” gibi sorular soru-luyor ve onlar da uygun durumlarda Hz. Mehdi’yi (a.s) tanı-tıyorlardı.
Konu o kadar meşhur ve kesindir ki, Hz. Mehdi’nin (a.s) doğu-mundan önce bile Mehdilik iddiasında bulunanlar olmuştur. Örneğin: Kiysaniyye fırkası, İmam Mehdi’nin (a.s) doğumun-dan iki asır önce Muhammed Hanefîye’yi İmam ve Beklenen Mehdi olarak biliyorlardı; gaybete çekildiğini, bir gün zuhur edeceğine inanıyorlardı. İddialarına da, Peygamber (s.a.a)
ve Ehlibeyt İmamları’ndan, Hz. Mehdi’nin gaybeti hakkında nakledilen hadisleri delil olarak gösteriyorlardı. Veya Abbasî Halifesi Mehdi, halkın Hz. Mehdi’yi bekleyişini suiistimal ederek kendine Mehdi adını verdi.[8]
Ehlisünnet ve Şiî âlimlerinden birçoğu, Hz. Mehdi (a.f) hakkındaki hadisleri kendi kitaplarında zikretmişlerdir.[9] Müsned-i Ahmed b. Hanbel (öl. 241 hicrî) ve Sahih-i Buharî (öl. 256 hicrî), İmam Mehdi’nin (a.f) doğumundan önce yazı-lan ve onun hakkındaki hadisleri toplayan Ehlisünnet’in iti-barlı kitaplarındandır.[10]
Hasan b. Mahbub’un eseri olan “Meşiha” da Şia kitapların dandır. Tabersî’ye göre İmam-ı Zaman’ın (a.f) Gaybet-i Küb ra’sından yüz küsur yıl önce yazılmış ve İmam’ın (a.f) gaybe-tine ilişkin hadislere yer verilmiştir.[11] Yine Merhum Tabersî, İman Bâkır (a.s) ve İmam Sadık (a.s) zamanında Şiî muhad-dislerinin gaybetle ilgili hadisleri kendi teliflerinde yazdıkla-rını açıklamıştır.[12]
Şiî ve Sünnî âlimlerden birçoğu, Hz. Mehdi (a.f) hakkın-da özel olarak kitap yazmıştır.[13] Bu kitaplardan bazıları Hz.
Mehdi’nin (a.s) doğumundan önce yazılmıştır. Ehlisünnet âlimlerinden olan Revacinî (öl. 250 hicrî) “Ahbaru’l-Mehdi” kitabını İmam Mehdi’nin (a.s) doğumundan önce yazmıştır.[14]
Yine İmamların ashaplarından Enmatî ve Muhammed b. Ha san b. Cumhur gibi bazıları, Hz. Mehdi’nin (a.s) doğumu ve gaybetinden önce onunla gaybeti hakkında kitap yazmışlardır.[15]
Hz. Mehdi (a.s) hakkında nakledilen hadisler o kadar çok-tur ki, İslâmî meselelerden çok azı hakkında bu kadar hadi-se rastlanılır. Bu hadislerin, Şia ve Ehlisünnet açısından katî oluşunda asla şüphe yoktur, her iki grup da bunları kabul ediyorlardır. Şiî âlimlerin yanı sıra bir grup Sünnî âlimler de bu hadislerin mütevatir ve kesin olduğunu açıklamıştır.[16] Onlardan biri olan “Menakibu’ş-Şafiî” kitabının sahibi Secezî (öl. 363 hicrî kamerî) der ki:
Resulullah’tan (s.a.a) Mehdi (a.s) hakkında nakledilen ha-disler, tevatür haddini bulmuştur.[17]
“el-İmamu’l-Mehdi” kitabının yazarı da şöyle diyor:
Şiî ve Sünnî kaynaklarda İmam Mehdi (a.s) hakkında mevcut olan hadisler sayılacak olursa, çok büyük rakam-la karşılaşılır. Öyle ki Müslümanların bedihî/asla şüphe etmediği ve herkesin kabul ettiği kesin İslâmî meseleler hakkında dahi, bu kadar hadis mevcut değildir.[18]
Bu esas gereğince, Müslümanlar İslâm tarihinin başlarında vaat edilen Mehdi’nin kıyamı ile aşina idiler. Özelikle Şia ve Ehlibeyt mektebinde yetişmiş olanların, bu hakikate sağlam inançları vardı. İnananlar, hayatları boyunca onun doğuşunu bekliyorlardı. Hz. Mehdi (a.s) hakkındaki gelen hadislerde onun Haşim oğulları’ndan, Hz. Fatıma’nın (s.a) evlatlarından ve İmam Hüseyin’in (a.s) soyundan olduğu; babasının adı Hasan, ken-di adı Peygamber’in (s.a.a) adı, künyesi Peygamber’in (s.a.a) künyesi olduğu ve gizli dünyaya gelip gizli yaşayacağı; biri kısa müddetli, diğeri uzun müddetli olmak üzere iki gaybeti olacağı, Allah’ın istediği zamana kadar gizli kalacağı ve so-nunda Allah’ın emriyle zuhur ederek kıyam edeceği, İslâm dinini tüm dünyaya hâkim kılacağı, dünyayı onca zulüm ve haksızlıkla dolduktan sonra, adalet ile dolduracağı açıklan-mıştır. Bu hadislerde, On İkinci İmam’ın şahsı, cismi özellikle-ri ve ona ait diğer meseleler açıklanmıştır. Örnek olarak bun-lardan bir kaçına değineceğiz.
1- Peygamber efendimiz (s.a.a), Hz. Mehdi’nin (a.s) zuhuru-nun kesinliği hakkında şöyle buyurmuştur:
Dünyanın sonuna bir gün dahi kalsa, Allah zulüm ve hak-sızlıkla dolmuş olan yeryüzünü adaletle doldurması için, bizden bir kişiyi gönderecektir.[19]
2- Hz. Peygamber (s.a.a) şöyle buyurur:
Adı adım, künyesi künyem olan Ehlibeyt’imden biri işleri ele almadıkça kıyamet kopmaz.[20]
3- Hz. Resulullah (s.a.a) yine şöyle buyurur:
Doğrusu, Ali benden sonra ümmetimin imamıdır ve (onun soyundan olan) Kaim Muntazar zuhur ettiği zaman, yer-yüzünü zulüm ve haksızlıkla dolduğu gibi adalet ve doğ-rulukla dolduracaktır. Beni, müjdeleyici ve korkutucu ola-rak seçene andolsun ki, onun gaybetinde imanında sabit olanlar, iksirden (bulunmaz ilaçtan) daha az olurlar.
Bu sırada Cabir kalkarak: “Ey Allah’ın Resulü! Evladın Kai m’in bir gaybeti mi vardır?” diye sordu. Resulullah şöyle ce-vap verdi:
Evet. Rabbime andolsun ki, müminler imtihan olup kö-tülüklerden arınacak, inanmayanlar helâk olacaklar! Ey Cabir! Bu, Allah’ın kullarından gizlediği ilâhî işlerden bir iş ve onun esrarından bir sırdır, onda şüphe etmekten ka-çının! Çünkü aziz ve yüce olan Allah’ın işlerinde şüphe etmek küfürdür.[21]
4- Ümmü’l-Müminin Ümmü Seleme şöyle demektedir:
Resul-i Ekrem (s.a.a) Mehdi’den söz eder ve şöyle buyururdu:
Evet, o haktır ve Fatıma’nın evlatlarındandır.[22]
5- Selman-ı Farisî der ki:
Allah Resulü’nün (s.a.a) yanındaydık. Hüseyin’i (a.s) dizle-rinin üzerinde oturtmuş, göz ve dudaklarını öpüyordu. Bu sırada şöyle buyurdu:
Sen efendisin, efendinin oğlusun ve efendinin kardeşisin. Sen imamsın, imamın oğlusun, imamın kardeşisin. Sen Allah’ın hüccetisin, Allah’ın hüccetinin oğlusun, Allah’ın
hüccetinin kardeşisin ve sen dokuzuncusu Kaim olan, Allah’ın hüccetinin babasısın.[23]
6- İmam Rıza (a.s) şöyle buyurur:
Halef-i Salih, Hasan b. Ali Askerî’nin oğludur; Sahibu’z-Zaman ve vaat edilen Mehdi’dir.[24]
7- Hz. Peygamber (s.a.a) şöyle buyurur:
Sizleri Mehdi ile müjdeliyorum. Ümmetim ihtilaf ve sar-sıntı içindeyken o onlar için gönderilir. Yeryüzü zulümle dolduğu gibi onu adaletle doldurur. Yer ve gök ehli ondan razı ve hoşnut olacaktır…[25]
8- İmam Rıza (a.s) buyurmuştur ki:
Günahtan sakınmayan ve takvası olmayanın dini yoktur. Sizin Allah katında en değerliniz, en çok sakınan ve takva-lı olanınızdır.
Ardından şöyle duyurdu:
Benim neslimden olan dördüncü oğlum, cariyeden doğma-dır. Allah onunla yeryüzünü her türlü zulümden temizleye-cektir. O, insanların, veladetinde şüpheye düştüğü kimse-dir. O, gaybet sahibidir. Zuhur edip çıktığında, yer Allah’ın nuru ile aydınlanacaktır. İnsanlar arasında ölçü ve adaleti yerleştirecek ve kimse kimseye zulmedemeyecektir…[26]
9- Emirü’l-Müminin Ali (a.s) şöyle buyurur:
Allah öyle bir grup getirecek ki, onlar Allah’ı severler, Allah da onları sever. Onların arasında gizli olan bir kişi
ilâhî saltanata ulaşacaktır. O, vaat edilen Mehdi’dir. O, hiçbir zorlukla karşılaşmadan yeryüzünü adalet ve eşit-lik ile dolduracak, küçük yaşta ana ve babasından uzak düşecektir… Müslümanların şehirlerini fethedecek, zaman onun için düz ve hazır olacaktır. Onun sözü duyulacak, ihtiyar ve genç herkes ona itaat edecek, zulüm ve haksız-lıkla dolan yeryüzünü adalet ve eşitlikle dolduracaktır. O zaman onun imameti kemale erişecek ve hilafeti yerine oturacaktır… Yeryüzü Mehdi’nin varlığıyla bayındır ve mutlu olacak, nehirler akacak ve fitneler, karışıklıklar ve yağmalamalar ortadan kalkacak, hayır ve bereketler çoğa-lacaktır. Ondan sonrası hakkında bir şey söylememe gerek yok. Benden o günün dünyasına selâm olsun![27]
10- İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurur: İnsanlar, İmam’ını (gözden) kaybederler; ancak o hac za-manında hazır olur, halkı görür; ama halk onu görmez.[28]
11- Esbağ b. Nebate şöyle anlatır: Emirü’l-Müminin Ali’nin huzuruna vardım. Derin düşünce-lere dalmış parmağı ile yeri kazıdığını gördüm. Arz ettim ki: “Neden sizi düşünceli görüyorum? Yoksa yere meyliniz ve rağbetiniz mi var?” dedim. Buyurdu ki: Hayır, Allah’a yemin olsun hiçbir zaman dünyaya mey-letmedim, rağbetim de olmadı. Benim neslimden doğa-cak olan on birinci oğlum hakkında düşünüyorum. O, Mehdi’dir. Yeryüzü zulüm ve adaletsizlikle dolmuş iken gelecek ve yerküreyi adaletle dolduracaktır. Onun gaybeti olacak ve şaşkınlık sebebiyle bazıları sapacak, bazıları da hidayete erecektir…[29]
12- İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurur:
Eğer size bu işin sahibinin (yani zamanın imamının) gay-bete çekildiğini bildirseler, gaybetini inkâr etmeyin.[30]
13- İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurur:
Kaim için biri kısa, diğeri de uzun müddetli olmak üzere iki gaybet dönemi vardır. Birincide özel Şiîlerden başka hiç kimse onun yerini bilmeyecek, diğerinde ise özel dost-larının dışında yerini hiç kimse bilmeyecektir.[31]
14- Ve yine buyurur ki:
Üzerinde hiç kimsenin ahdi, sözü ve biati olmadığı bir za-manda Kaim kıyam edecektir.[32]
15- Resulullah (s.a.a) şöyle buyurur:
Mehdi benim evlatlarımdandır; ismi benim ismim, kün-yesi benim künyem, şemaili benim şemailim, sünnet ve tavrı benim sünnet ve tavrımdır. Halkı, benim şeriatım ve dinime teşvik ve Rabbimin kitabına davet eder. Ona ita-at eden, bana itaat etmiştir ve ona muhalefet eden, bana muhalefet etmiştir; onun gaybetini inkâr eden beni inkâr etmiştir.[33]
16- İmam Zeynelabidin (a.s) şöyle buyurur:
Bizim Kaim’imiz ile Allah’ın resulleri arasında birtakım benzerlikler vardır. Nuh, İbrahim, Musa, İsa, Eyyub ve Muhammed (üzerlerine selâm olsun) peygamberlerin her biri ile bir benzerliği vardır. Nuh ile uzun ömürlü olmasın-
da, İbrahim ile doğumunun gizli olması ve halktan uzak durmasında, Musa ile korku ile ve gaybette yaşamasında, İsa ile halkın onun hakkında ihtilafa düşmesinde, Eyyub ile beladan sonra kurtuluşun yetişmesinde ve Muhammed (s.a.a) ile de kılıçla kıyam etmesinde benzerliği vardır.[34] 17- İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurur: Bu emrin sahibi (Mehdi) için bir gaybet vardır. Allah’a kul-luk eden, (o dönemde) takvalı olmalı ve Allah’ın dinine sıkıca sarılmalıdır.[35] 18- Yine buyurur ki: Halk için öyle bir zaman gelecek ki, İmam’ları onlardan gizli olacak. Zürare: “Halkın o zaman vazifesi nedir?” diye sordum ve şu cevabı aldım, der: İmam zuhur edinceye -dinî görev ve inançlar hususunda-mükellef oldukları şeylere sarılmalıdırlar.[36] 19- Yine şöyle buyurur: Bu iş (İmam’ın zuhuru ve kıyamı), hiç kimsenin: “Eğer biz olsaydık adaletle hükmederdik.” diyememesi için halktan, iktidara geçmemiş hiçbir grup ve sınıf kalmayıncaya ka-dar gerçekleşmeyecektir. Sonra Kaim, hak ve adalet üzeri-ne kıyam edecektir.[37]
Dünyayı ıslah edecek olan vaat edilmiş Mehdi inancı, çoğu din ve mezheplerde mevcuttur. Sadece Şiîler değil, Sünnîler ve hatta Yahudi, Hıristiyan, Zerdüşt ve Hindular gibi diğer dinlerin izleyicileri de, büyük bir ıslah edicinin zuhuruna ina-nır ve onu beklerler.
• Hindularca semavî kitap olarak kabul edilen “Vedalar”da şöyle yazılmıştır:
Dünyanın tahribinden sonra, ahir zamanda bir padişah ortaya çıkacak ve bütün mahlûkların önderi olacak. Adı Mansur’dur.[38] Bütün cihanı fethedip insanları kendi dini-
ne sokacak, mümin-kâfir herkesi tanıyacak ve Allah’tan istediği her şey olacaktır.[39]
• Zerdüşt’ün öğrencisi Camasb’ın yazmış olduğu kitapta şöy-le geçer:
Araplar diyarından, Haşimoğulları’ndan birisi çıkacaktır. İri yapılı, ayakları uzun ve başı büyükçedir. Ceddinin dini üzeredir. Çok kalabalık bir orduya sahiptir. İran’a gidecek, orayı bayındırlaştıracak ve yeryüzünü adaletle doldura-caktır. Onun adaleti sayesinde, kurtla koyun bir arada su içecektir.[40]
• Zerdüştlerin dinî kitaplarından olan “Zend”de ise şöyle yazar:
O zaman, iyilik ilâhları tarafından büyük bir zafer gele-
cek ve kötülük ilâhlarını ortadan kaldıracak. Kötülük ilâhlarının iktidarı yeryüzündedir, gökte hiçbir sultaları yoktur. İyilik ilâhlarının zaferinden ve kötülük ilâhlarının soyu yok edildikten sonra, âlem asıl saadetine ulaşacak ve Âdemoğulları mutluluk tahtına oturacaklar.[41]
• Tevrat’ın Tekvin Kitabı’nda, İsmail Peygamber’in (a.s) so-yundan gelecek olan On İki İmam’dan bahsedilir: Gerçekten de İsmail hakkındaki duanı duydum ve şimdi ona bereket verdim. Onu bol verimli edip çoklukla niha-yete ulaştıracağım. Soyundan on iki önder getireceğim ve onu yüce bir ümmet kılacağım.[42]
• Hz. Davud’un (a.s) Mezamir’inde şöyle geçer: Fakat Rab salihlere destek olur. Salihler yeri miras alır ve onda ebediyen otururlar.[43]
• Kur’ân-ı Kerim’de de şöyle geçer: Andolsun biz Zikir’den (Tevrat’tan)[44] sonra (Davud’a in-dirilmiş) Zebur’da[45] yazdık ki: “Şüphe yok ki yeryüzü, temiz kullarıma miras kalır.[46]
Yine Kur’ân’da şöyle buyrulur:
Allah sizden inanıp iyi işlerde bulunanlara, onlardan önce gelip geçenleri nasıl yeryüzüne sahip ve hâkim kıldıysa, onları da mutlaka yeryüzüne sahip ve hâkim kılmayı ve onlara, razı ve hoşnut oldukları dini nasip edip o dini, bütün dinlerden üstün etmeyi, korkularını emniyete dönüştürmeyi vaat etmiştir. Bana kulluk etsin-ler ve bana hiçbir şeyi eş tutmasınlar.[47]
Bir başka ayette de şöyle buyrulur:
Ve biz ise, yeryüzünde zayıf hâle getirilmek istenenle-re lütfetmeyi, onları halka rehber kılmayı ve yeryüzüne onları mirasçı kılmayı diledik.[48]
Numune olarak zikrettiğimiz bu ayetler, ahir zamanda dün-yanın, Allah’ın layık kullarının eline geçeceğinin, bu mirasın asıl sahiplerinin onlar olduğunun ve sonunda insanların reh-berliğine ve önderliğine onların geçeceğinin delilidir.
Eğer beşer, Allah’a giden doğru yoldan sapmış, boğazına ka-dar bataklığa saplanmış ve alçaklık uçurumunun derinlikleri-ne düşmüşse, bu demektir ki sapıklığa düşüşün son haddine ulaşmasına fazla bir şey kalmamıştır. Böylece çok yakında be-şeriyet vicdanı uyanacak; baskı ve zorbalıkla veya kendi akıl, düşünce, teknoloji ve maddî ilimlerle evrensel adalet, düzeni ve saadeti yerleştirilemeyeceğini anlayacaktır. Yine, emniyet, safa ve samimiyetle birlikte adalet esaslarına göre evrensel bir hükümetin kurulması için kendi ilişkilerini iman, vahiy ve ilâhî velayeti kabullenme esasına dayandırmaktan; ilâhî ve evrensel bir kurtarıcının rehberliği ve önderliği eşliği sayesinde kendini tehlikelerin girdabından kurtarıp kemale götüren yolu sürdür-mekten başka bir yol ve çaresinin olmadığını görecektir.
Kaynak: Hz. Mehdi (a.s) (Ehlibeyt Serisi-14)/ Telif Komisyonu.
