Adı: Ehlibeyt İmamları (a.s), İmam Mehdi’nin (a.s) adını an-mayı izleyicilerine yasaklamışlardır, “Onun adı Peygamber’in (s.a.a) adıyla ve künyesi Peygamber’in (s.a.a) künyesiyle aynıdır;[*] zuhur edinceye kadar onun adını anmak caiz değildir.”[**] buyur-makla yetinmişlerdir.
Lakabı: En meşhur lakapları Mehdi, Kaim, Hüccet ve Bakıyyetullahtır.
Babası: On Birinci İmam Hasan Askerî’dir (a.s).
Annesi: Roma İmparatoru’nun kızı Nergis Hatun’dur.
Doğum Tarihi: 15 Şaban 255 hicrî kamerî.
Doğum Yeri: Samarra/Irak.
Ömr-i şerifi: Şimdiye değin (kamerî 1404) bin yüz elli yıl ka-
dar bir zaman değerli ömründen geçmektedir. Allah Teâlâ istediği sürece bu devam edecek ve bir gün Allah’ın emriyle zuhur ederek dünyayı adaletle dolduracaktır.
On İkinci İmam Hz. Mehdi (a.s), hicrî 255 (miladi 867) yılı cuma gecesi tan yeri ağarırken Samarra şehrinde On Birinci İmam’ın evinde dünyaya gözünü açtı.[1] Babası, On Birinci İmam Hz. Hasan Askerî (a.s) ve annesi Hz. İsa’nın havarisi Şem’un’un neslinden olan Rum Kayser’inin oğlu Yuşa’nın değerli kızı, Saykal ve Susen adlarıyla da bilinen Nergis Hatun’dur. Nergis Hatun öyle bir fazilete sahipti ki, imamet sülâlesinin büyük hatunlarından İmam Hâdi’nin (a.s) kız kar-deşi olan Hakîme Hatun onu kendi efendisi ve ailesinin sey-yidesi[2] olarak vasıflandırmış ve kendisinin de onun hizmet-çisi olduğunu beyan etmiştir.[3] Nergis Hatun, ülkesinde olduğu zaman hayret verici rüyalar görürdü. Bir defasında, Hz. Muhammed (s.a.a) ile Hz. İsa’yı (a.s) kendisini İmam Hasan Askerî’ye (a.s) nikâhladıklarını gördü. Şaşırtıcı rüyalarından birinde de, Hz. Zehra’nın (s.a) daveti üzerine Müslüman oldu; ancak İslâm’ı kabul ettiğini ailesi ve çevresinden gizledi. Rüyasında, sınıra giden ordu-nun, hizmetçi ve cariyeleriyle birlikte gizlice sınıra gitmesi söylenmişti. Öyle de yaptı. Sınırda İslâm ordusunun öncü
birlikleri onları esir aldılar ve onu da, Kayser’in ailesinden ol-duğunu bilmeden diğer esirlerle birlikte Bağdat’a götürdüler. Bu olay, Onuncu İmam Hz. Hâdi’nin (a.s) imametinin son za-manlarında oldu[4] ve İmam Hâdi’nin (a.s) tarafından görev-lendirilmiş güvenilir bir şahıs, İmam’ın kendi eliyle yazdığı Rumca bir mektubu, Bağdat’a götürüp Nergis Hatun’a ulaş-tırdı ve onu köle tüccarından satın alarak, Samarra’ya İmam Hâdi’nin (a.s) yanına getirdi. İmam, Nergis Hatun’un rüyada
gördüğü şeyleri ona hatırlattı ve On Birinci İmam’ın hanımı, bütün dünyayı adalet ve eşitlikle dolduracak olan bir evladın annesi olacağını müjdeledi. Sonra İmam Hâdi (a.s), İslâm’ın adap ve ahkâmını öğretmesi için, Nergis Hatun’u imamet sülalesinin büyük hatunlarından olan kız kardeşi Hakîme Hatun’a teslim etti. Bir müddet sonra Nergis Hatun, İmam Hasan Askerî’nin (a.s) eşi oldu.[5]
Hakîme Hatun, İmam Hasan Askerî’nin (a.s) huzuruna gittiği zaman, ona bir evlat vermesi için Allah’a dua ediyordu. O der ki:
Bir gün her zamanki gibi İmam Hasan Askerî’yi (a.s) görmeye gittim, aynı duayı tekrarladığımda buyurdu ki: “Allah’tan bana vermesini istediğin evlat bu gece dünyaya ge-lecek.”[6] Bu esnada Nergis benim ayakkabımı ayağımdan çıkarmak için ileri gelerek: “Efendim, ayakkabınızı çıka-rayım.” dedi. Ben: “Sen benim efendimsin aslında. Vallahi ayakkabımı çıkarmana ve bana hizmet etmene izin ver-mem. Ben sana hizmet etmeliyim.” dedim.
İmam (a.s) benim bu sözümü duyduğunda: “Allah sana hayır versin hala.” buyurdu. Ben güneş batıncaya kadar onun yanındaydım. Cariyelerden birine: “Benim elbisemi getir de gideyim.” dedim. İmam (a.s) buyurdu ki: “Hala, bu akşam bizim yanımızda kal; çünkü bu akşam Allah Teâlâ’nın indinde değerli olan bir bebek dünyaya gelecek ki, Allah, onun vasıtasıyla ölümden sonra yeryüzünü diriltecektir.”
Bunun üzerine ben: “İyi, ama annesi kim? Ben Nergis’te hamilelik belirtisi göremiyorum!” dedim. İmam: “Annesi, Nergis’ten başkası değil.” buyurdu. Ben ayağa kalkarak Nergis’i iyice kontrol ettim. Ama onda hiçbir doğum ala-
meti göremedim. İmam’ın yanına gidip durumu anlattım. İmam (a.s) tebessüm ederek şöyle buyurdu: “Tan yeri ağa-rırken onun evladı olduğunu göreceksin. Çünkü o da Musa Kelimullah’ın annesi gibidir. Onun da hamile olduğu belli de-ğildi ve doğuma kadar hiç kimse bilmiyordu. Çünkü Firavun, Musa’yı ararken (böyle bir çocuğun dünyaya gelmemesi için) hamile kadınların karınlarını deşiyordu. Bu (akşam dünyaya gelecek bebek), Musa (a.s) gibidir. (Firavunların iktidarını o yı-kacaktır; bu sebeple) Firavunlar şimdi onu aramaktadırlar.” Ben tan yeri ağarana kadar Nergis’i gözetliyordum; ya-nımda sakin bir hâlde, hareketsiz bir şekilde uyuyordu. O gecenin sonunda şafak sökerken ansızın korkarak ye-rinden sıçradı. Hemen onu kucakladım ve ism-i azam du-asını okudum. Bu sırada İmam yan odadan: “Ona Kadir Suresi’ni oku!” diye seslendi; ben de okudum. Nergis’ten durumunu sordum, “Mevla’mın sana bildirdiği şey açığa çık-tı.” dedi. Ben, İmam’ın (a.s) buyurduğu gibi Kadir Suresi’ni okuma-ya devam ettim; karnındaki bebek de bana eşlik etti ve o da Kadir Suresi’ni okuduktan sonra bana selâm verdi. Çok korktum. Bu sırada İmam şöyle buyurdu: “Allah Teâlâ’nın işine şaşırma. Allah, biz İmamları küçük yaşta hikmet ile konuş-turur ve büyüdüğümüzde yeryüzünde hüccet kılar.” İmam henüz sözünü tamamlamamıştı ki, Nergis gözüm-den kayboldu. Sanki benimle onun arasına bir perde çek-mişlerdi; onu göremiyordum. Bağırarak İmam’a koştum. İmam: “Şimdi geri dön, yerinde bulacaksın.” buyurdu. Ben geri döndüm ve çok geçmeden benimle onun arasındaki perde kalktı. Nergis’i öyle bir nura bürünmüş olarak gör-düm ki, nurun şiddetli parlaklığı onu net olarak görme-mi engelliyordu. Doğan erkek çocuğun secdede, dizleri üzerine düşmüş olduğunu ve şahadet parmağını kaldırıp şöyle dediğini gördüm:
“Şahadet ederim ki, bir ve tek olan Allah’tan başka ilah yoktur ve şahadet ederim ki, ceddim Muhammed Allah’ın resulüdür ve babam Emirü’l-Müminindir.”
Sonra tek tek kendine kadar olan bütün İmamların ima-metlerine tanıklık etti ve dedi ki: “Allah’ım! Müddetime amel elbisesi giydir ve işimi sona ulaştır adımımı sağlam et ve yeryüzünü benim vasıtamla adalet ve eşitlikle doldur.”[7]
Ümeyyeoğulları ve Abbasoğulları devri, özellikle altıncı İmam Hz. Cafer Sadık (a.s) zamanı ve sonrası, halifelerin Ehlibeyt İmamları’na karşı çok hassas oldukları bir devirdi. Bunun sebebi de, toplumun onlara aşırı ilgi göstermesi, her geçen gün toplumdaki etkilerinin artması ve halkın onlara olan ilgisinin fazlalaşmasıdır. Bu durum karşısında Abbasî halifeleri kendi iktidarlarını tehlikede görüyorlardı. Özellikle vaat edilen Mehdi’nin (a.s), Peygamber’in (s.a.a) neslinden olup, İmam Hasan Askerî’nin (a.s) soyundan geleceği ve dünyayı adalet ve eşitlikle dol-duracağı meşhur olması sebebiyle İmam Hasan Askerî (a.s) Samarra’da sıkı bir şekilde gözaltına alınmıştı. Abbasîler, geleceği vaat edilen bu çocuğun dünyaya gelmesini ve bü-yütülmesini engellemeye çalışıyorlardı. Ama bu doğumun gerçekleşmesinde Allah’ın iradesi söz konusu idi. Onun için Abbasîlerin çalışmaları neticesiz kaldı ve Allah Teâlâ, Musa (a.s) gibi onun doğumunu da gizli kıldı. Bununla birlikte İmam Hasan Askerî’nin (a.s) özel ashabı, vaat edilen bu İmam’ı babası hayatta iken defalarca gördüler. İmam Hasan Askerî (a.s) dünyadan göçtüğü zaman yine İmam
Mehdi (a.s) açığa çıkarak babasının cenaze namazını kıldırdı ve halk onu gördü; ondan sonra da İmam gözlerden kayboldu. Hz. Mehdi’nin (a.s) doğumundan, babası İmam Hasan Aske rî’nin (a.s) şahadetine kadar, On Birinci İmam’ın yakın akraba ve dostlarından birçoğu, ya onu görmeye muvaffak olmuşlar ya da onun İmam’ın evinde olduğunu bilmişlerdir. Genelde İmam Hasan Askerî (a.s) değerli evladının varlığını gizlemekle birlikte, uygun zamanlarda bunu Şiîlerine bildiriyor, kendisin-den sonra sapmamaları için güvenilir dostlarına onu gösteri-yordu. Burada konu hakkında birkaç örnek zikredelim: 1- Şia’nın büyüklerinden ve İmam Hasan Askerî’nin (a.s) izle-yicilerinden olan Ahmed b. İshak der ki: İmam Hasan Askerî’nin (a.s) huzuruna gittim. Kendisinden sonraki imamın kim olduğunu sormak istiyordum. Ben sormadan o şöyle buyurdu: “Ey Ahmed! Doğrusu Allah Teâlâ Âdem’i yarattığı andan itibaren yeryüzünü hüccetsiz bırakmamıştır ve kıyamete kadar da bırakmayacaktır. Allah’ın hücceti vasıtasıyla yeryüzü ehlinden belalar giderilir, yağmur yağar ve yeryüzünün bereketleri dışarı çıkar.” Ben bunun üzerine: “Ey Resulullah’ın evladı, sizden sonra kim yerinize geçer, kim imam olur?” diye sordum. İmam (a.s) aceleyle eve girdi, omuzlarında dolunay gibi parla-yan üç yaşında bir çocuk ile geri döndü ve şöyle buyurdu: “Ey Ahmed b. İshak! Eğer Allah Teâlâ ve O’nun hüccetleri ya-nında aziz olmasaydın, bu oğlumu sana göstermezdim. Doğrusu onun adı Resulullah’ın adı, künyesi Resulullah’ın künyesidir. O, zülüm ve kötülükle dolan dünyayı adalet ve eşitlikle doldura-cak olan kimsedir. Ey Ahmed b. İshak! O, bu ümmette Hızır ve Zülkarneyn gibidir. Allah’a andolsun gaybet edecektir. Öyle ki, onun gaybetinde Allah’ın onun imametine itiraf etmesi için adı-mını sabit kıldığı ve zuhurunun çabukluğu için dua etmeye mu-vaffak kıldığı kimselerin dışında kalan herkes helâk olacaktır.”
Ben: “Efendim, ona kalbimin (daha fazla) mutmain olması için bir deliliniz var mı?” dedim. Bunun üzerine o çocuk çok güzel bir Arapça ile dedi ki: “Allah düşmanlarından in-tikam alacak yeryüzündeki hüccet benim! Ey Ahmed b. İshak! Gözünle gördükten sonra başka bir delil arama!…”
Şeyh Saduk der ki: “Bu rivayeti Ali b. Abdullah el-Verragî’nin yazısında buldum. Ondan sorduğumda, bunu benim için Sa’d b. Abdullah’tan, o da Ahmed b. İshak’tan nakletti.” 2- Ahmed b. Hasan b. İshak el-Kummî der ki: On birinci İmam’ın (a.s) yerine geçecek olan İmam Mehdi (a.s) dünyaya geldiği zaman, İmam Hasan Askerî’den (a.s) ceddim Ahmed b. İshak için mektup geldi. Onda İmam’ın el yazısıyla şöyle yazılmıştı: “Benim bir evladım oldu, onun doğum haberini gizli tutman ve kimseye söylememen gerekiyor; biz onun doğumunu yakın akrabalara, akrabalık bağı olanlara ve dostlara söyledik, başka hiç kimseye bildirmiyoruz. Allah Teâlâ onunla bizi sevindirdiği gibi, seni de sevindirmesi için, onun doğumunu sana bildirmek istedik. Vesselam.”[8]
3- İmam’ın takvalı ve değerli halası Hakîme, İmam Hasan Askerî’nin (a.s) hizmetçisi Nesim, Ebu Cafer Muhammed b. Osman el-Amrî, Hüseyin b. Hasan el-Alevî, Emr el-Ah-vazî, Ebu Nasr-ı Hadim, Kâmil b. İbrahim, Ali b. Asim el-Kûfî, Abdullah b. Abbas el-Alevî, İsmail b. Ali, Yakub b. Yusuf el-Serraf,[9] İsmail b. Mus’ab b. Cafer, Ali b. Mutahhar, İbrahim b. İdris, Tarîf el-Hadim[10] ve Ebu Sahl Nevbahtî,[11]
vaat edilen İmam’dan (a.s) haberleri olan ve ondan haber ve-ren kimselerdir.
4- Cafer b. Muhammed b. Malik, İmam Hasan Askerî’nin (a.s) bir grup Şia cemaatine şöyle buyurduğunu nakleder: “Benden sonra kimin hüccet olacağını sormaya geldiniz değil mi?” Oradakiler: “Evet efendim.” diye cevap verdiler. Bu sırada İmam’a çok benzeyen ay parçası gibi bir çocuk içeriye girdi. İmam şöyle buyurdu:
Bu, imam ve benden sonra yerime oturacak kimsedir. Buyruklarını yerine getirin, dağılmayın; çünkü helâk olursunuz. Bilin ki, bundan sonra ömrü kâmil oluncaya kadar onu göremeyeceksiniz. Osman b. Said’in[12] söyledi-ği şeyleri kabul edin ve emrine itaat edin. Çünkü o sizin İmam’ınızın vekilidir ve işler onun elindedir.[13]
5- İsa b. Muhammed el-Cevherî diyor ki:
Ben bir grupla birlikte Hz. Mehdi’nin (a.s) doğumunu tebrik etmek için İmam Hasan Askerî’nin (a.s) huzuruna gittim. Kardeşlerimiz Hz. Mehdi’nin (a.s) cuma akşamı, Şaban ayında tan yeri ağarırken dünyaya geldiğini bize bildirmişlerdi. İmam Hasan Askerî’nin (a.s) huzuruna gittiğimizde onu tebrik ettik. Biz hiçbir soru sormadan İmam (a.s) buyurdu ki:
“İçinizden biri oğlum Mehdi’nin nerede olduğunu içinden ge-çiriyor. Musa’nın annesinin onu sandığa koyarak denize atıp Allah’a emanet ettiği ve sonunda Allah Teâlâ Musa’yı ona geri gönderdiği gibi, ben de onu Allah’a emanet ettim.”[14]
İslâm’ın temel usulü ve siyasî, içtimaî, iktisadî, kültürel ah-kâm ve diğer eğitimleri, Hz. Peygamber’in (s.a.a) peygamber-liği boyunca ve Masum İmamlar toplumda olduğu müddetçe (hicrî 260 yılına kadar) açıklanmış ve tedvin aşamasına ulaş-mıştır. Bu müddet zarfında her ne kadar tağut ve muhaliflerin şiddetli baskısı vardıysa da, Masum İmamlar ellerine geçir-dikleri her fırsatı değerlendirerek İslâmî meseleleri çeşitli bo-yutları ile açıklamışlardır. Ve bu öyle bir hadde ulaştı ki, artık hiçbir boşluk bırakılmayarak büyük bir evrensel hükümeti kurup idare edebilecek güç ve düzeye ulaştı.
Diğer taraftan bu iktidarın büyük örneği, beşerin onun te-cellisini görmesi ve ondan başkasından yüz çevirmesi için İslâm’ın aziz Peygamberi Hz. Muhammed (s.a.a) ve Emirü’l-Müminin Ali (a.s) vasıtasıyla ortaya kondu.
Buna binaen Hz. Mehdi’nin (a.f) zuhur zamanına kadar Allah tarafından evrensel tek bir hükümet ortamı tamamen hazır-lanmıştı. İslâm kanun ve ahkâmı tedvin edilmiş, İslâm ada-letinin numunesi bilfiil ortaya konmuştu; ancak beşeriyetin bu ilahî hükümetin gerçekleşmesi noktasında hazırlığı yoktu. Eğer insanlar bu durumu kabul etmeye hazır ve muktedir ol-salardı, İmam-ı Zaman’ın gaybeti olmazdı ve ilâhî kanunları uygulamaya koyar, İslâm’ın adil iktidarını dünyayı baştanba-şa kuşatacak şekilde yerleştirirdi.
Bu sebepten dolayı Hz. Mehdi (a.s) gaybete çekilmiş, yine aynı illetten dolayı Gaybet-i Suğra, Gaybet-i Kübra’ya dönüş-müş ve böylece de devam ede gelmiştir. Nihayet Hz. Mehdi (a.s), zamanın halkı, geçmiş zamandaki milletler gibi onun hükümetine yüz çevirmeyecekleri, her bakımdan hazır ve onun hükümetini kabul edecekleri bir zamanda zuhur ede-cektir. Merhum Hace Nasiruddin Tusî şöyle yazar:
Hz. Mehdi’nin (a.f) gaybetinin sebebi ne Allah’tır, ne de İmam’ın kendisidir. Gaybetin sebebi halk ve mükellef olanlardır (görev bilincine erişenlerdir). Bu da, korkunun galebe çalması ve halkın İmam’a karşı bağlılıklarının kâ-mil olmayışından kaynaklanmaktadır.[15]
Dolayısıyla gaybetin etkenlerinin ortadan kalkması ile İma m’ın zuhuru gerçekleşecektir.
Elbette bu mesele, ilâhî hikmet gereğince gerçekleşti ve biz onun esrarının tamamını bilmiyoruz. Ama gaybetin asıl sırrı şu olabilir: On bir masumun imameti müddetince toplum-ların tuğyan ve itaatsizliği tecrübe edildi. Halkın onlardan sapması ve onları desteklemeyişleri bu müddet zarfında tamamen belli oldu. Halkın, İslâm’ın âdil iktidarının hük-mü altına girmeyeceklerinde en ufak bir şüphe kalmamıştı. Böylesi bir durumda gaybet kaçınılmaz, hatta çok tabii bir olaydır; onun toplumda zahir ve var olması, akıllarda soru işareti oluşturur! Böyle bir vaziyette İmam Mehdi ne diye toplumda zahir olsun ki?
Dolayısıyla İmam Mehdi’nin (a.s) zuhuruna ortam hazırla-nıncaya kadar gaybet sürecek ve o kendi vazifelerini bu hâl-de yerine getirmiş ve getirecektir de. Bu arada onu gerçekten
görmek isteyenleri görmeye muvaffak kılacak ve destekleme-ye devam edecektir.
Bir kavim kendisini değiştirmedikçe, Allah onu değiş-tirmez.[16]
Bu sır, zuhur vaktine kadar gizli kalacak ve o zaman bütün insanlar gaybetin sebebinin kendi varlıklarında gizli olduğu hâlde bundan niye gafil olduklarını anlayacaklar. Öyleyse insanlar İmam’ın zahir olması için daha fazla kendilerini ha-zırlamalı, ıslah edip düzeltmeye koyulmalıdırlar. Zira onlar birtakım fasık rejimlere gönül bağladılar ve mevcut olan bu rejimlerin bir derde deva olabileceklerini, ihtişamlı teşkilat ve konferansların bir işe yarayacağını sandılar.
“Hz. Mehdi’nin (a.s) gözlerden kaybolmasına halk sebep oldu.” derken maksadımız, herkesin bu büyük günahta pay sahibi olduğuna vurgu yapmak değil, sadece onun zuhur için gerekli olan tanımlayıcı şartlara işaret etmekti. Açıktır ki yüce şahıslardan birçoğu her zaman zuhura hazır idiler ve hazırlar da. Ama genel anlamda toplum böyle bir hazır-lığı yakalamış değildir. Hazırlıklı olmayan bir toplumun da, İmam’ın iktidarına muhalif ve karşı olacaktır. Bu nedenle de gaybet devam edecektir.
Allah Teâlâ gaybet vasıtasıyla Hz. Mehdi’yi (a.s) ölümden korumuştur. Çünkü vaat edilenden önce zuhur edecek olur-sa onu öldürecekler; böylece ilahî görevini yerine getirmeğe muvaffak olamayacak ve zuhuru içtimaî hedefine erişeme-yecektir.
Merhum Kuleynî “Usul-i Kâfi” kitabında ve Şeyh Tusî “el-Gay-bet” kitabında Zürare’den şöyle nakletmişlerdir:
İmam Cafer Sadık’ın (a.s) huzuruna gittim ve onun: “Kaim’in, kıyamından önce gaybeti olacak.” buyurduğunu duydum. Sebebini sorduğumda, İmam (a.s) karnına işaret etti. (Yani öldürülmesinden korkuyor.)[17]
İmam Kaim hiçbir rejim ve iktidarı (hatta takiyye olarak bile) resmiyete tanımamış ve tanımayacaktır. Hiçbir yönetici ve sultana karşı takiyye etmekle görevlendirilmemiştir ve hiçbir zalimin hükümet ve sultası altına girmemiştir, girmeyecektir de. Zuhur edeceği zaman kimseye biat etmiş olmayacaktır.
İmam Kaim hiç kimseyle ahdi, akdi ve biati olmadığı bir hâlde kıyam edecektir.[18]
Çünkü gerçeğe uygun hareket etmesi ve Allah’ın dinini kâ-mil ve açık bir şekilde, korkusuz ve mülâhazasız uygulaya-rak toplumda hâkim kılması gerekir. Bunun için de herhangi biriyle ahde, sözleşmeye ve birilerine karşı müdaralı olmaya mahal kalmaz.
İşte böylece tamamen açık, temiz bir geçmiş ile hiç kimseye karşı taahhüt ve sorumluluğu olmaksızın zuhur ederek bü-tün dünyada İslâm’ı hâkim kılacaktır.
Kaynak: Hz. Mehdi (a.s) (Ehlibeyt Serisi-14)/ Telif Komisyonu.
