Şiilerin on ikinci ve son imamı, Hicri 255 yılının Şaban ayının on beşinci günü, cuma sabahı şafak sökerken Sâmerrâ şehrinde dünyaya geldi. Muhterem babasının adı İmam Hasan Askerî (a.s.), değerli annesinin adı ise Nercis (Nergis) idi.(1)
Nercis, Müslümanlarla Romalılar arasında meydana gelen savaşta başka bazı kişilerle birlikte esir alınıp Bağdat’a getirildiğinde, hiç kimse onu satın almak istemiyordu. Nihayet İmam Hâdî (a.s.) tarafından gönderilen bir elçi, kendisine Rumca yazılmış bir mektup getirdi. Nercis mektubu okuyunca şiddetle ağladı ve şöyle dedi: “Beni bu mektubu yazan kişiye satın.”
Bunun ardından Nercis, İmam Hâdî’nin (a.s.) evine götürüldü ve İmam Hasan Askerî’nin (a.s.) eşi oldu.
İmam Mehdî (a.f.) dünyaya geldiğinde babası onun doğumunu gizli tuttu ve Şiilere, Hz. Mehdî’nin adını anmaktan kaçınmalarını tavsiye etti.
İmam Hasan Askerî (a.s.), şehadetinden bir yıl önce Hz. Mehdî’yi (a.f.), büyükannesiyle birlikte Mekke’ye gönderdi. Böylece onu görevlilerin gözlerinden uzak tutmak istedi. Ayrıca düşmanların dikkatini başka yöne çekmek amacıyla, Hz. Mehdî’nin adını anmaksızın kendi annesini vasisi olarak tayin etti.
“Hz. Mehdî, babasının şehadetinden sonra yaklaşık beş yaşındayken imamet makamına ulaştı. Onun imameti, Hz. Peygamber’den (s.a.a.) ve önceki imamlardan nakledilen çok sayıdaki hadise dayanıyordu.
İmam Hasan Askerî’nin (a.s.) şehadetinden sonra İmam Zaman’ın (a.f.) amcası Cafer, imamet ve kardeşinin halefi olma iddiasında bulundu. Kardeşinin cenaze namazını kıldırarak kendi halefliğini resmîleştirmek istiyordu.
Ancak aniden Hz. Mehdî (a.f.) herkesin gözü önünde ortaya çıktı, Cafer’i kenara çekti ve babasının cenaze namazını bizzat kendisi kıldırdı. Namazın ardından insanların gözlerinden kayboldu. Hz. Mehdî daha sonra da birkaç kez bu şekilde ortaya çıktı.”(2)
Hz. Mehdî’nin (a.f.) 182 ismi olduğu belirtilmiştir.
Şeyh Sadûk, Emirü’l-Müminin’den (a.s.) şöyle rivayet etmiştir:
“Âhir zamanda benim evlatlarımdan bir adam ortaya çıkacaktır.”
Ardından şöyle buyurdu:
“Onun iki ismi vardır. Biri gizli, diğeri açıktır. Gizli ismi ise Ahmed’dir.”(3)
Şeyh Tûsî şöyle demektedir(4):
“Huzeyfe’den şöyle rivayet edilmiştir: Resulullah’ın (s.a.a.) Mehdî’den söz ettiğini duydum. Şöyle buyurdu: ‘Rükün ve Makam arasında ona biat edilecektir. Onun adı Ahmed, Abdullah ve Mehdî’dir. İşte bunlar onun isimleridir.’”
Hz. Mehdî’nin diğer meşhur isim ve lakaplarından bazıları şunlardır:
Ebü’l-Kâsım, Ebû Sâlih, Ebû İbrahim, Ebû Muhammed, Bakiyyetullah, Bakiyyetü’l-Enbiyâ, Hüccetullah, Hâtemü’l-Evsiyâ, Halef-i Sâlih, Halîfetullah, Sâhibü’z-Zamân, Sâhibü’l-Asr, Sâhibü’l-Emr, Kâim, Mansûr, Muntazar, Muntakim, Ni‘met-i Zâhire ve…
İmam Zaman’ın (a.f.) siyah gözleri, birleşik kaşları, gür sakalı ve sağ yanağında Hâşimî bir beni vardır. Yüzü dolunay gibi parlar ve uzun boyludur.
Hz. Mehdî’nin fiziksel özelliklerinden bazıları şöyledir:
Hz. Mehdî’nin (a.f.) yüzü, Hz. Peygamber’in (s.a.a.) yüzüne benzemektedir. Davranışlarında, sözlerinde ve ahlakında da ona benzer.
Emirü’l-Müminin (a.s.), bir gün oğlu İmam Hüseyin’e (a.s.) bakarak ashabına şöyle buyurdu:
“سیخرج الله من صلبه رجلاً باسم نبیکم، یشبهه فی الخلق و الخلق؛”(5)
“Gelecekte onun soyundan, sizin Peygamberinizle aynı adı taşıyan, dış görünüşü ve ahlaki özellikleri bakımından ona benzeyen bir adam ortaya çıkacaktır.”
Emirü’l-Müminin (a.s.), onun güzelliğini anlatırken şöyle buyurmuştur:
“هو شابّ مربوع حسن الوجه”.(6)
“O, orta boylu, güzel yüzlü bir gençtir.”
“هو رجل اجلی الجبین، نور وجهه یعلو سواد لحیته و رأسه؛”
“Yüksek ve geniş alnı, güzel yüzünün heybetini ve vakarını artırır. Yüzünde ve alnında öylesine bir nur vardır ki başındaki saçların ve mübarek sakalının siyahlığını gölgede bırakır.”
Hz. Ali (a.s.) şöyle buyurmuştur:
“لیس بالطّویل الشامخ و لا بالقصیرٍ اللازق، بل مربوع القامة؛”(7)
“Ne aşırı derecede uzun ne de yere yakın olacak kadar kısa boyludur. Aksine, dengeli ve orta boylu bir vücut yapısına sahiptir.”
İmam Sâdık (a.s.) şöyle buyurmuştur:
“بالقائم علامتان: شامةٌ فی رأسه و داء الحزاز برأسه، و شامةٌ بین کتفیه من جانبه الأیسر تحت کتفیه ورقَةً مثل ورقة الآس؛”(8)
“Yüzünde, sağ yanağında, beyaz yüzünün ortasında bir misk tanesi gibi parlayan bir ben vardır. Diğer beni ise iki kürek kemiğinin arasında, vücudunun sol tarafına yakın bir yerdedir.”
İmam Zaman’ın (a.f.) dış görünüşü hakkında rivayetlerden ve hadislerden bazı başka özellikler de öğrenilmektedir:
“المهدی طاووس أهل الجنّه، وجهه کالقمر الدّرّی علیه جلابیب النّور؛”(9)
“Hz. Mehdî (a.f.), cennet ehlinin tavus kuşudur. Yüzü parlak bir ay gibidir ve sanki üzerinde nurdan elbiseler vardır.”
Uzun ömür, özellikle de Hz. Mehdî’nin uzun ömrü hakkında çok sayıda rivayet nakledilmiştir. Bunlardan bazılarına değineceğiz.
İmam Seccâd (a.s.) şöyle buyurmuştur:
“Hz. Mehdî’de (a.s.), Hz. Nuh’un (a.s.) hayatından bir sünnet ve özellik bulunmaktadır. Bu da uzun ömürlü olmasıdır.”(10)
İmam Sâdık (a.s.), Veliyyü’l-Asr’ın (a.f.) gaybetinin uzun sürmesine şaşıran ashabından birine şöyle buyurmuştur:
“Yüce Allah, üç peygamberin üç özelliğini bizim Kâim’imizde (a.f.) gerçekleştirmiştir:
Onun doğumunu Hz. Musa’nın (a.s.) doğumu gibi kılmıştır. Gaybetini Hz. İsa’nın (a.s.) gaybeti gibi takdir etmiştir. Uzun ömrünü ise Hz. Nuh’un (a.s.) uzun ömrüne benzetmiştir.
Ardından salih kulu Hz. Hızır’a (a.s.) çok uzun bir ömür vermiştir ki bu, onun uzun ömrünün gerekçesi olsun.”(11)
İmam Sâdık (a.s.) şöyle buyurmuştur:
“Salih kul Hz. Hızır’a (a.s.) gelince; Yüce Allah ona uzun bir ömür vermiştir. Ancak bu, gelecekte peygamber olarak seçilmesi, kendisine bir kitap indirilmesi veya kendisine bir şeriat verilmesi için değildir.
Bunun tek nedeni, Yüce Allah’ın ezelî ilminde bizim Kâim’imizin gaybet dönemindeki ömrünün çok uzun olmasının takdir edilmiş olmasıdır.
Allah, insanların çoğunun bu uzun ömrü inkâr edeceğini biliyordu. Bu nedenle Hz. Hızır’a başka bir sebep olmaksızın çok uzun bir ömür verdi.
Böylece onun uzun ömrü, Hz. Kâim’in (a.f.) uzun ömrüne delil olarak gösterilebilecek ve bu yolla inatçı düşmanlara karşı hüccet tamamlanacaktı. Böylelikle insanların Allah’ın huzurunda ileri sürebilecekleri bir mazeret kalmayacaktı.”(12)
Tarih kitaplarında uzun yaşayan insanlar “Muammerîn”, yani uzun ömürlü kişiler olarak tanıtılmıştır.
Belki de tarih boyunca insanlık medeniyetini bozulma ve yozlaşmanın unsurlarından arındırmak ve yeniden inşa etmekle yalnızca iki kişinin görevlendirilmiş olması ve bu iki kişinin normal bir insanın ömrünün birkaç katı kadar yaşaması yalnızca bir tesadüftür.
Bunlardan ilki Hz. Nuh’tur (a.s.). O, geçmişte peygamberlik görevini yerine getirmiştir. Kur’an-ı Kerim’in açık ifadesine göre kavmi arasında 950 yıl kalmıştır (Ankebût, 14). Bazı tarihî ve dinî rivayetlere göre ise tufanın ardından dünya medeniyetini yeniden kurmak onun kaderi olmuştur.
Diğeri ise “Mehdî”dir. O, gelecekte görevini yerine getirecektir. Şimdiye kadar kendi toplumu arasında bin yılı aşkın bir süre yaşamıştır ve vadedilen günde dünyayı yeniden inşa etmesi takdir edilmiştir.(13)
Tarihte bazı insanların uzun ömürleri hakkında çeşitli örnekler bulunmaktadır. Bunlardan birkaçını zikredelim:
1. Şeyh Abbas Kummî, Müntehe’l-Âmâl, c. 2, s. 747.
2. On Dört Masumun (a.s.) Takvimi, Hicri Şemsi 1388 yılından naklen.
3. Kemâlü’d-Dîn ve Temâmü’n-Ni‘me, s. 635; Necmü’s-Sâkıb, s. 86.
4. Kitâbü’l-Gaybe, s. 454; Necmü’s-Sâkıb, s. 86.
5. Bihârü’l-Envâr, c. 51, s. 39, hadis 19.
6. Aynı kaynak, s. 36, hadis 6.
7. Müntehe’l-Âmâl, c. 2, s. 481.
8. Bihârü’l-Envâr, c. 51, s. 41, hadis 23.
9. Müntehe’l-Âmâl, c. 2, s. 481.
10. Şeyh Sadûk, Kemâlü’d-Dîn ve Temâmü’n-Ni‘me, c. 1, s. 322.
11. Bişâretü’l-İslâm, s. 146; Müntehabü’l-Eser, s. 259; Şeyh Tûsî, Kitâbü’l-Gaybe, s. 15.
12. Müntehabü’l-Eser, s. 261; Şeyh Tûsî, Kitâbü’l-Gaybe, s. 18.
13. Bahsün Havle’l-Mehdî, s. 34.
14. Bihârü’l-Envâr, c. 51, s. 289 ve 288.
15. Mehdîlik: Sorular ve Cevaplar, s. 41.
16. Murtazâ Hüseynî İsfahânî, İmam Asr’ın (a.f.) Gaybetinin ve Uzun Ömrünün Felsefesi.
Kaynak: İslami Maarif Dergisi
