Hz. Süleyman (a.s.), büyük ve tanınmış peygamberlerden biridir. Adı Kur’an-ı Kerim’de on yedi defa zikredilmiştir.
Kur’an-ı Kerim,[1] tarihî kaynaklar[2] ve hadis kaynakları[3], Hz. Süleyman’ın babasının Hz. Davud (a.s.) olduğunu açıkça belirtmektedir.
Ancak annesinin adı konusunda birçok tarihî kaynak şöyle bildirmektedir: Hz. Davud’un “Berseba” adında bir eşi vardı. Bu kadın, Hz. Süleyman’ın (a.s.) annesiydi[4] ve daha önce Hz. Davud’un (a.s.) askerî komutanlarından biri olan “Uriya”nın eşiydi.[5]
Hz. Süleyman’ın (a.s.) doğum tarihi hakkında, bazı diğer peygamberlerde olduğu gibi kesin bir tarih belirtilmemiştir. Ancak onun milattan önceki binyılda yaşadığı söylenmektedir.
Doğum yeri konusunda ise birçok İslam tarihçisinin görüşüne göre Hz. Davud (a.s.), Filistin’deki “Beytüllahim” şehrinde dünyaya gelmiştir.[6]
Hz. Davud’un doğum yerinin, hükümet ve peygamberlik merkezinin ve aynı zamanda defnedildiği yerin Beytüllahim şehri olduğu dikkate alındığında, Hz. Süleyman’ın (a.s.) da aynı yerde doğmuş olduğu sonucuna varılabilir. Çünkü onun hükümet merkezi de bu şehirdi.
Şii ve Sünni kaynaklardan bazı yazarlar, Hz. Süleyman’ın (a.s.) çok sayıda eşi olduğunu nakletmişlerdir.[7] Ancak bu bilgilerin büyük ölçüde Eski Ahit’teki (ve diğer dinlerin kaynaklarındaki) anlatımlardan alındığı anlaşılmaktadır.[8] Bu konuda güvenilir hadis kaynaklarında herhangi bir delil bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, Hz. Süleyman’ın Sebe ülkesinin hükümdarı olan “Belkıs” ile evlendiği kabul edilirse, onun adı da Hz. Süleyman’ın eşleri arasında yer alacaktır.
Allah, Hz. Süleyman (a.s.) ile Sebe Melikesi’nin kıssasını, melikenin adını belirtmeden Neml Suresi’nde anlatmıştır. Bununla birlikte, rivayetlerin ve tarihî nakillerin çoğunda onun adının “Belkıs” olduğu bildirilmiştir.
Kur’an, Hz. Süleyman’ın Sebe Melikesi ile evlenmesi hakkında herhangi bir açıklamada bulunmamıştır. Ancak bazı kaynaklarda, Hz. Süleyman’ın “Şerah Himyerî”nin kızı olan Belkıs ile evlendiği nakledilmiştir.[9]
Bu evlilikten sonra Hz. Süleyman’ın Yemen’de “Selhîn”, “Beynûn” ve “Gumdân” adlarında, benzeri görülmemiş üç kale inşa ettirdiği söylenmiştir.
Belkıs, Yemen topraklarında yaşamaya devam etmiş; Hz. Süleyman ise Filistin’e geri dönmüştür. Bununla birlikte Hz. Süleyman, ayda bir defa Yemen’e giderek orada üç gün kalırdı.[10][11]
Tarihî kaynaklarda Hz. Süleyman’ın çocuklarının sayısı hakkında güvenilir ve belgelendirilmiş bir bilgiye rastlanmamaktadır.
Bununla birlikte Kutsal Kitap’ta, “Rehavam” (Rehoboam),[12] Hz. Süleyman’ın oğlu ve halefi olarak anılmaktadır.[13]
Hz. Süleyman’ın çocuklarından Rehavam dışında hayatta kalan başka bir çocuk olmamıştır.[14]
Kur’an-ı Kerim, Hz. Süleyman’ı (a.s.) üstün nitelikleriyle övmektedir.
İyi bir kul ve sürekli Allah’a yönelen bir kimse olması:
“Biz Davud’a Süleyman’ı bağışladık. O ne güzel bir kuldu! Çünkü o, daima Allah’a yönelirdi.”[15]
Peygamber olması:
“Süleyman, Davud’a mirasçı oldu…”[16]
“… İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Yakub’a, Yakub’un soyundan gelenlere, İsa’ya, Eyyub’a, Yunus’a, Harun’a ve Süleyman’a da vahyettik.”[17]
Daima Allah’ı hatırlaması:
Allah’ın Hz. Süleyman’a bahşettiği geniş hükümdarlığa ve sayısız nimete rağmen, bunların hiçbiri onu Allah’ı anmaktan alıkoyamamıştır.
Allah tarafından kendisine yeni bir lütufta bulunulduğunda şöyle derdi:
“Bütün bunlar Rabbimin lütfundandır.”[18]
Sebe Melikesi, pahalı hediyeler göndererek Hz. Süleyman’ın ilgisini çekmek ve onu sınamak istediğinde ise Hz. Süleyman, melikenin elçilerine Allah’ın kendisine bağışladığı nimetleri hatırlatarak şöyle buyurmuştur:
“Bana mal ile yardım mı etmek istiyorsunuz? Allah’ın bana verdiği, size verdiğinden daha hayırlıdır.”[19]
Hz. Süleyman, bir anlığına bile Allah’ı anmaktan gaflete düşse, bunu telafi etmeye çalışan bir kişiliğe sahipti:
“Andolsun, biz Süleyman’ı imtihan ettik ve tahtının üzerine bir ceset bıraktık. Sonra o, Allah’a yönelerek tövbe etti.”[20]
Şükredici olması:
Yüce Allah, Hz. Süleyman’a (a.s.) özel nimetler bahşettikten sonra şöyle buyurmaktadır:
“Onlara şöyle dedik: Ey Davud ailesi! (Bütün bu nimetlere karşı) şükredin! Fakat kullarım arasında şükredenler pek azdır.”[21]
Hz. Süleyman da Allah’tan, kendisine verilen nimetlere şükretme başarısını bahşetmesini istemiştir:
“Süleyman, karıncanın sözünden dolayı tebessüm ederek güldü ve şöyle dedi: Rabbim! Bana ve anne babama verdiğin nimetlere şükretmemi bana ilham et. Senin razı olacağın salih ameller işlememi nasip et ve rahmetinle beni salih kullarının arasına kat!”[22]
İlim ve hikmet sahibi olması:
Yüce Allah, Hz. Süleyman Peygamber’e henüz gençlik döneminde ilim ve hikmet bahşetmiştir:
“Davud’u ve Süleyman’ı da (hatırla). Hani onlar, bir topluluğun çobansız koyunlarının geceleyin girip otladığı (ve zarar verdiği) bir ekin tarlası hakkında hüküm veriyorlardı. Biz de onların verdiği hükme şahittik.”[23]
“Biz (doğru hükmü) Süleyman’a kavrattık. Her birine hüküm verme yeteneği ve geniş bir ilim verdik…”[24]
“Biz Davud’a ve Süleyman’a büyük bir ilim verdik…”[25]
Kuşların ve hayvanların dilini bilmesi:
“Süleyman şöyle dedi: Ey insanlar! Bize kuşların dili öğretildi…”[26]
Hz. Süleyman, mevcut kuşları kontrol ettikten sonra şöyle dedi:
“Neden hüdhüdü göremiyorum? Yoksa o, burada bulunmayanlardan mı?”[27]
“… Çok geçmeden (hüdhüd geldi ve) şöyle dedi: Ben senin bilmediğin bir şeyi öğrendim! Sana Sebe ülkesinden kesin bir haber getirdim.”[28]
“… (Süleyman) dedi ki: Bakacağız, doğru mu söyledin, yoksa yalancılardan mısın?”[29]
“(Onlar yola çıktılar) ve nihayet karıncalar vadisine ulaştılar. Bir karınca şöyle dedi: Yuvalarınıza girin ki Süleyman ve ordusu farkında olmadan sizi ezmesin! Süleyman, onun sözünden dolayı tebessüm ederek güldü.”[30]
İlahi nimetlerden yararlanması:
Allah şöyle buyurmaktadır:
“Süleyman, Davud’a mirasçı oldu ve şöyle dedi: ‘أُوتِینا مِنْ کُلِّ شَیْءٍ’ (Bize her şeyden verildi.) Ey insanlar! … Bize her şeyden bağışlandı. Şüphesiz bu, apaçık bir üstünlüktür.”[31]
Yüce bir makam ve güzel bir akıbete sahip olması:
“Şüphesiz onun [Süleyman’ın] katımızda değerli bir makamı ve güzel bir dönüş yeri vardır.”[32]
Benzersiz bir hükümdarlığa sahip olması:
Kur’an-ı Kerim, Hz. Süleyman’ı Allah’ın özel lütfuna mazhar olan ve ilahi nimet ve kudret hazineleri kendisine emanet edilen büyük peygamberlerden biri olarak tanıtmaktadır.
O, Allah’ın izniyle yeryüzünde benzersiz bir güce sahip olmuştur:
“Dedi ki: Rabbim! Beni bağışla ve bana, benden sonra hiç kimseye nasip olmayacak bir hükümdarlık ver. Şüphesiz sen, çokça bağışta bulunansın!”[33]
Yüce Allah da onun bu isteğini şu şekilde kabul etmiştir:
a) Rüzgârın emrine verilmesi:
“Rüzgârı onun emrine verdik. Rüzgâr, onun emriyle istediği yere yumuşak bir şekilde eserdi.”[34]
“Süleyman için rüzgârı da emrine verdik. Sabahleyin bir aylık, akşamleyin de bir aylık mesafe katederdi…”[35]
b) Şeytanların emrine verilmesi:
“Bütün bina ustası ve dalgıç şeytanları onun emrine verdik!”[36]
“Diğer bir grubu da (şeytanlardan) zincirlere vurulmuş olarak onun hâkimiyeti altına aldık.”[37]
c) Cinlerin emrine verilmesi:
“… Cinlerden bir grup da Rabbinin izniyle onun önünde çalışıyordu. Onlardan kim bizim emrimizden saparsa ona yakıcı ateşin azabını tattırırdık! Onlar, Süleyman için istediği her şeyi yaparlardı: Mabetler, heykeller ve…”[38]
d) Erimiş bakır kaynağının akıtılması:
Yüce Allah, Hz. Süleyman’ın dilediği şekilde yararlanabilmesi için erimiş bakırı da bir su kaynağı gibi onun hizmetine akıtmıştır:
“… Erimiş bakır kaynağını da onun için akıttık…”[39]
e) Cinlerden, insanlardan ve kuşlardan oluşan ordulara sahip olması:
“Süleyman’ın cinlerden, insanlardan ve kuşlardan oluşan orduları onun huzurunda toplandı. Sayıları o kadar çoktu ki birbirlerine yetişebilmeleri için durdurulup düzenlenmeleri gerekiyordu.”[40]
Kur’an-ı Kerim, ilahi vahiy nimetinden söz ederken Hz. Süleyman’ı da diğer peygamberlerle birlikte zikretmektedir:
“Biz sana, Nuh’a ve ondan sonraki peygamberlere vahyettiğimiz gibi vahyettik. İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Yakub’a, Yakub’un soyundan gelenlere, İsa’ya, Eyyub’a, Yunus’a, Harun’a ve Süleyman’a da vahyettik. Davud’a ise Zebur’u verdik.”[41]
Hz. Süleyman’ın resul oluşu hakkında Bakara Suresi’nin 102. ayetinin tefsirinde şöyle açıklanmıştır:
“… Süleyman’ın (a.s.) makamı, kendisine sihir ve küfür isnat edilemeyecek kadar yüce ve kutsaldır. Çünkü Allah, Kur’an’ın birçok yerinde, yani Bakara Suresi’nden önce nazil olan En‘âm, Enbiyâ, Nahl ve Sâd gibi Mekki surelerde onun değerini yüceltmiş, kendisini salih bir kul ve gönderilmiş bir peygamber (resul) olarak nitelendirmiştir…”[42]
Evrensel bir şeriata sahip olan tanınmış peygamberler; Hz. Nuh, Hz. İbrahim, Hz. Musa, Hz. İsa (a.s.) ve İslam Peygamberi Hz. Muhammed’dir (s.a.a.).[43]
Hz. Süleyman’ın (a.s.) adı bu peygamberler arasında yer almamaktadır. Ayrıca, kendisine Zebur vahyedilen babası Hz. Davud’un (a.s.) aksine, Kur’an-ı Kerim’de ve güvenilir kaynaklarda Hz. Süleyman’a ait özel bir semavi kitabın adı da bulunmamaktadır.
Bu nedenle Hz. Süleyman’ın, geçmiş peygamberlerin, özellikle de Hz. Musa’nın (a.s.) dinini ve inanç esaslarını yaydığı anlaşılmaktadır.
Kur’an-ı Kerim, peygamberler arasında yalnızca Hz. Süleyman’ın (a.s.) ve babası Hz. Davud’un (a.s.) hükümdarlık ve saltanat sahibi olduklarını açıkça belirtmiştir.
İmam Cevad’dan (a.s.) şöyle nakledilmiştir:
“Allah, Davud’a (a.s.), Süleyman’ı (a.s.) kendisine halef tayin etmesini vahyetti. O sırada Süleyman, koyun güden bir çocuktu…”[44]
Hz. Süleyman (a.s.), babası Hz. Davud Peygamber’den (a.s.) sonra[45] 22 yaşında hükümdar oldu.[46] Hükümdarlığının dördüncü yılında Beytülmakdis’in inşasına başladı.[47]
Hz. Süleyman’ın (a.s.) saltanatı son derece büyük, kapsamlı ve benzersizdi. Çünkü bu tür bir hükümdarlık, bizzat kendisinin Allah’tan istediği bir nimetti.
Nitekim Kur’an-ı Kerim, onun sözlerini şöyle aktarmaktadır:
“Rabbim! Beni bağışla ve bana, benden sonra hiç kimseye nasip olmayacak bir hükümdarlık ver. Şüphesiz sen, çokça bağışta bulunansın.”[48]
Bu bağlamda İmam Sâdık (a.s.) şöyle buyurmuştur:
“Dört kişi bütün yeryüzünün hükümdarı oldu. Bunlardan ikisi mümin, ikisi ise kâfirdi. Mümin olan iki hükümdar Süleyman ve Zülkarneyn; kâfir olan iki hükümdar ise Nemrud ve Buhtunnasr’dı!”[49]
Hz. Süleyman’ın hükümdarlık süresinin yirmi veya kırk yıl olduğu belirtilmiştir.[50]
Hz. Süleyman’ın (a.s.) ölümü hakkında şöyle nakledilmiştir:
Yüce Allah, Hz. Süleyman’a şöyle vahyetti:
“Senin ölümünün işareti, Beytülmakdis’te ‘Harnûbe’ adlı bir ağacın yetişmesidir.”
Bir gün Hz. Süleyman, Beytülmakdis’te bir ağacın yetiştiğini fark etti. Ağaca, “Adın nedir?” diye sordu.
Ağaç, “Harnûbe!” diye cevap verdi.
Bunun üzerine Hz. Süleyman hiç vakit kaybetmeden ibadet yerine döndü ve ayakta, asasını dayanak yapmış hâlde vefat etti.
Hz. Süleyman, ölümünden sonra birkaç gün boyunca aynı durumda kaldı. Cinler ve insanlar, onun hâlâ hayatta olduğunu ve kendilerini gözetlediğini düşünerek eskisi gibi çalışmalarına devam ettiler.
Sonunda bir ağaç kurdu asasının içine girerek iç kısmını kemirdi. Asa kırıldı ve Hz. Süleyman yere düştü.
(İşte o zaman herkes onun vefat etmiş olduğunu anladı.)[51]
Bir başka rivayet ise şöyledir:
Bir gün Hz. Süleyman şöyle dedi:
“Sarayımda tek başıma bulunmak, huzur içinde dinlenmek ve mutlu olmak istiyorum.”
Ardından sarayına girdi ve kimsenin içeri girmemesi için kapıyı kilitledi. Kendisi de sarayın en yüksek yerine çıktı ve büyük bir sevinç içinde hükümdarlığını seyretmeye başladı.
Muhafızlar, hiç kimsenin saraya girmemesi için her yerde nöbet tutuyorlardı.
Hz. Süleyman aniden karşısında güzel ve düzgün yapılı bir genç gördü ve ona şöyle dedi:
“Bugün yalnız kalmaya ve huzur içinde dinlenmeye karar vermişken, saraya girmene kim izin verdi?!”
Genç şöyle cevap verdi:
“Allah’ın izniyle!”
Hz. Süleyman dedi ki:
“Sarayın Rabbi’nin kudreti benimkinden daha büyüktür. Şimdi kendini tanıt!”
Genç şöyle dedi:
“Ben Azrail’im.”
Hz. Süleyman sordu:
“Buraya neden geldin?”
Azrail şöyle cevap verdi:
“Senin ruhunu almaya geldim.”
Hz. Süleyman dedi ki:
“Görevini yerine getir.”
… Tam o anda Azrail, Hz. Süleyman’ın ruhunu aldı. O sırada Hz. Süleyman asasını dayanak yapmış durumdaydı…[52]
Ancak Hz. Süleyman’ın ömrünün uzunluğu konusunda görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Bazı kaynaklarda elli küsur yıl,[53] bazılarında iki yüz elli yıl[54] ve hatta yedi yüz on iki yıl yaşadığı belirtilmiştir.[55]
Tarihî kaynaklarda Hz. Süleyman’ın (a.s.) kabrinin, “Filistin” ülkesindeki Beytüllahim şehrinde[56], muhterem babasının mezarının yanında bulunduğu belirtilmektedir.[57]
[1]. Sâd Suresi, 30. ayet.
[2]. İbn Kesîr ed-Dımaşkî, İsmail bin Ömer, el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 18, Beyrut, Dârü’l-Fikr, H. 1407.
[3]. Berkî, Ahmed bin Muhammed, el-Mehâsin, tahkik ve tashih: Celâleddin Muhaddis, c. 2, s. 554, Kum, Dârü’l-Kütübi’l-İslâmiyye, 2. baskı, H. 1371; Sadûk, Muhammed bin Ali, el-Emâlî, s. 8, Beyrut, A‘lemî, 5. baskı, H. 1400.
[4]. Ya‘kūbî, Ahmed bin Ebî Ya‘kūb, Târîhu’l-Ya‘kūbî, c. 1, s. 53, Beyrut, Dâr Sâdır, 1. baskı, tarihsiz.
[5]. İbn Sa‘d, Muhammed, et-Tabakâtü’l-Kübrâ, tahkik: Muhammed Abdülkadir, c. 8, s. 163, Beyrut, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2. baskı, H. 1418; el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 15.
[6]. Bkz. İbnü’l-Esîr el-Cezerî, Ali bin Muhammed, el-Kâmil fi’t-Târîh, c. 2, s. 52, Beyrut, Dâr Sâdır, Dâr Beyrut, H. 1385, M. 1965; el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 101.
[7]. el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 29.
[8]. Kutsal Kitap, Eski Ahit, Birinci Krallar Kitabı, 11/3 ve 4; İslampedia sitesinden naklen.
[9]. Kummî, Ali bin İbrahim, Tefsîrü’l-Kummî, c. 2, s. 128, Kum, Dârü’l-Kitâb, 3. baskı, H. 1404.
[10]. Dîneverî, Ebû Hanîfe Ahmed bin Dâvûd, el-Ahbârü’t-Tıvâl, s. 21, Kum, Menşûrâtü’r-Rızâ, Hicri Şemsi 1368.
[11]. Bkz. “Hz. Süleyman’ın (a.s.) Belkıs ile Evliliği”, 71839.
[12]. Grigorios el-Malatî, İbnü’l-İbrî olarak tanınır, Târîhu Muhtasari’d-Düvel, tahkik: Anton Sâlihânî el-Yesûî, s. 33, Beyrut, Dârü’ş-Şark, 3. baskı, H. 1992.
[13]. Kutsal Kitap, Eski Ahit, Birinci Krallar Kitabı, 11/42 ve 43. İslampedia sitesinden naklen; el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 32.
[14]. Târîhu Muhtasari’d-Düvel, s. 33.
[15]. Sâd Suresi, 30. ayet.
[16]. Neml Suresi, 16. ayet.
[17]. Nisâ Suresi, 163. ayet.
[18]. Neml Suresi, 40. ayet.
[19]. Aynı sure, 36. ayet.
[20]. Sâd Suresi, 34. ayet.
[21]. Sebe Suresi, 13. ayet.
[22]. Neml Suresi, 19. ayet.
[23]. Enbiyâ Suresi, 78. ayet.
[24]. Aynı sure, 79. ayet.
[25]. Neml Suresi, 15. ayet.
[26]. Aynı sure, 16. ayet.
[27]. Aynı sure, 20. ayet.
[28]. Aynı sure, 22. ayet.
[29]. Aynı sure, 27. ayet.
[30]. Aynı sure, 18 ve 19. ayetler.
[31]. Neml Suresi, 16. ayet.
[32]. Sâd Suresi, 40. ayet.
[33]. Sâd Suresi, 35. ayet.
[34]. Aynı sure, 36. ayet.
[35]. Sebe Suresi, 12. ayet.
[36]. Sâd Suresi, 37. ayet.
[37]. Aynı sure, 38. ayet.
[38]. Sebe Suresi, 12 ve 13. ayetler.
[39]. Aynı sure, 12. ayet.
[40]. Neml Suresi, 17. ayet.
[41]. Nisâ Suresi, 163. ayet.
[42]. Tabâtabâî, Seyyid Muhammed Hüseyin, el-Mîzân fî Tefsîri’l-Kur’ân, c. 1, s. 235, Kum, İslami Yayınlar Bürosu, 5. baskı, H. 1417.
[43]. “Ulü’l-Azm Peygamberler”, 460; “Evrensel Risalete Sahip Peygamberler”, 55640.
[44]. Küleynî, Muhammed bin Ya‘kūb, el-Kâfî, c. 1, s. 383, Tahran, Dârü’l-Kütübi’l-İslâmiyye, 4. baskı, H. 1407.
[45]. Taberî, Muhammed bin Cerîr, Câmi‘u’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân, c. 19, s. 87, Beyrut, Dârü’l-Ma‘rife, 1. baskı, H. 1412; el-Ahbârü’t-Tıvâl, s. 20.
[46]. İbn Haldûn, Abdurrahman bin Muhammed, Dîvânü’l-Mübtede’ ve’l-Haber fî Târîhi’l-Arab ve’l-Berber ve Men Âsarahüm min Zevi’ş-Şe’ni’l-Ekber (Târîhu İbn Haldûn), tahkik: Halîl Şehhâde, c. 2, s. 112, Beyrut, Dârü’l-Fikr, 2. baskı, H. 1408.
[47]. el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 32; Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed bin Cerîr, Târîhu’l-Ümem ve’l-Mülûk (Târîhu’t-Taberî), tahkik: Muhammed Ebü’l-Fazl İbrahim, c. 1, s. 503, Beyrut, Dârü’t-Türâs, 2. baskı, H. 1387.
[48]. Sâd Suresi, 35. ayet.
[49]. Şeyh Sadûk, el-Hisâl, tahkik ve tashih: Ali Ekber Gaffârî, c. 1, s. 255, Kum, İslami Yayınlar Bürosu, 1. baskı, Hicri Şemsi 1362.
[50]. el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 32.
[51]. Aynı kaynak, c. 8, s. 144.
[52]. Şeyh Sadûk, Uyûnü Ahbâri’r-Rızâ (a.s.), tahkik ve tashih: Mehdî Lâciverdî, c. 1, s. 265-266, Tahran, Neşr-i Cihân, 1. baskı, H. 1378.
[53]. el-Bidâye ve’n-Nihâye, c. 2, s. 32; Târîhu’l-Ümem ve’l-Mülûk (Târîhu’t-Taberî), c. 1, s. 503.
[54]. Aynı kaynak.
[55]. Şeyh Sadûk, Kemâlü’d-Dîn ve Temâmü’n-Ni‘me, tahkik ve tashih: Ali Ekber Gaffârî, c. 2, s. 524, Tahran, Dârü’l-Kütübi’l-İslâmiyye, 2. baskı, H. 1395.
[56]. Yâkūt el-Hamevî, Şihâbüddin Ebû Abdullah, Mu‘cemü’l-Büldân, c. 1, s. 522, Beyrut, Dâr Sâdır, 2. baskı, M. 1995.
[57]. Dîvânü’l-Mübtede’ ve’l-Haber fî Târîhi’l-Arab ve’l-Berber ve Men Âsarahüm min Zevi’ş-Şe’ni’l-Ekber (Târîhu İbn Haldûn), c. 2, s. 114.
Kaynak: Islam Quest
