İslâm, barış ve hayat dini olup insanların haksız yere öldürülmesine karşıdır. İnanan bir insanı kasıtlı ve haksız yere öldürenin, ebediyen cehennem azabı çekeceğini söylemiştir. İslâm, aynı zamanda cihanşümul bir din olup bütün insanlığa gönderildiğinden, insanların bu dine davet edilmesi ve onlara tebliğde bulunulması gerekir.
Bu yüce dinin kabul edilmesini ve yayılmasını şahsî menfaatleri için tehlike görenler, daha ilk başlarda ona karşı savaş bayrağı açtılar. İşte yüce İslâm dini, kendisine savaş açan ve hakka karşı inat gösteren bu kin dolu düşmanlarına karşı koyabilmek ve gerektiğinde bu engeli ortadan kaldırabilmek için cihad hükmünü açıkladı.
Ecnebilerin İslâm’a ve Müslümanlara saldırması hâlinde nefs-i müdafaanın zarurî olacağını akıl sahibi herkes kabul eder. Bu akıl, insaf ve fıtrat hükmü gereğince ecnebilerin saldırısını önleme veya caydırma amacıyla cihad etmek de yüce İslâm’ın kurallarından biridir. Nitekim Resulullah’ın (s.a.a) giriştiği savaşların tamamına yakını savunma niteliklidir.
Hz. Ali (a.s) bu savaşların tamamına yakın bir kısmına katılmış, Allah’tan başka kimseden korkmayan görülmemiş bir cesaret kimliği sergilemiştir. Savaşlarda daima en öndeydi; yiğit, korkusuz ve yenilmez bir savaşçıydı. Bu nedenle de çoğunlukla sancağı bizzat kendisi taşırdı. Savaş başladığında aslanlar misali kükrer, fırtına misali eser, düşman ordusunun sayısına ve teçhizatına aldırmaksızın ordunun ta kalbine dalar, önüne çıkanı yere serer, orduları hezimete uğratır ve zafer kazanmadan geri dönmezdi. Düşmana asla sırtını dönmezdi, bu yüzden zırhının arkası yoktu. Hiçbir savaştan, hiçbir çarpışma ve tehlikeden kaçtığı görülmemiştir.
Çifte su verilmiş kılıcından kurtulan yoktu; bir kılıç darbesi yeter, ikinci darbeye gerek kalmazdı. Onun kılıcı indiği zaman mutlaka düşmanın canıyla kalkardı.
Bunların birer gerçek olduğunu anlayabilmek için onun bazı savaşlarına değinmemiz yeterli olacaktır sanırız:
Çeşitli grup, hizip ve kabileler İslâm düşmanlığında birleşmiş ve bu yüce dini ortadan kaldırmak için bir araya gelip Medine’ye yürümüşlerdi. Hz. Resul-i Ekrem (s.a.a), Selman-ı Farisî’nin (r.a) önerisiyle Medine şehrinin etrafına hendek kazılmasını emretti.
İki ordu karşı karşıya geldi.
Lâkabı “bin savaşçıya bedel” olan Arap Yarımadası’nın en namlı ve korkunç savaşçısı Amr b. Abduvedd şiirler okuyup naralar savurarak kendisiyle savaşabilecek er istiyordu. İslâm saflarında kimse onunla savaşabilecek cüreti gösteremiyordu.
Çok genç yaşına rağmen Hz. Ali (a.s) onun karşısına dikildi.
Amr:
— Geri dön, pek gençsin, seni öldürmek istemem! dedi.
İmam (a.s) geri dönmeyeceğini söyleyip şöyle ekledi:
— Duyduğuma göre Kureyşlilerden biri senden iki şey istese, birini mutlaka yerine getireceğine dair Allah ile sözleşmişsin!
— Doğru duymuşsun! Benden isteğin nedir?
— Müslüman ol! Allah’a yönel ve Resulullah’a (s.a.a) iman et!
— Etmem! O saydıklarına hiç ihtiyacım yok!
— O hâlde benimle savaşacaksın!
— Geri dön… Babanla arkadaşlığımız vardı… Seni öldürmek istemem delikanlı!
— Ama ben, vallahi hakka sırt çevirdiğin sürece seni öldürmek isterim!
Amr atından inip Ali’ye (a.s) saldırdı. Savurduğu kılıç İmam’ın (a.s) kalkanına inmişti. İmam Ali (a.s) hızla saldırıp Amr’ı yere serdi ve bir kılıç darbesiyle işini bitirdi. Bu kısa ve inanılmaz dövüşü gören diğer savaşçılar dehşetle oradan kaçtılar. [1]
Hz. Ali (a.s) zaferle Müslümanların arasına dönmüştü.
Hz. Resulullah (s.a.a) onu karşılayarak şöyle buyurdu:
Aferin sana ey Ali! Senin bugünkü şu cihadın, İslâm ümmetinin kıyamete kadar yapacağı bütün iyi amellerin toplamından daha üstündür! Zira senin bu zaferin sayesinde kâfirler zillete düşüp alçalmış, Müslümanlar ise izzet, onur ve gurur kazanmıştır! [2]
Yahudilerin büyük ihanetleri sonucu Resulullah (s.a.a) onların en güçlü karargâhı olan ve “fethi imkânsız” lâkabıyla meşhur bulunan Hayber kalesine yürüdü. Bu sırada Hz. Ali (a.s) ağır bir göz hastalığına yakalanmış ve gözleri kapanmış olduğundan savaşamıyordu.
Resulullah (s.a.a) sancağı Ebu Bekir’e vererek onu Yahudilerin üzerine gönderdi, muhacirlerden müteşekkil bir orduyla Hayber’e saldıran Ebu Bekir çok geçmeden geri döndü; ordu zayiat vermiş, ama fetihte bulunamamıştı.
Ertesi gün sancağı Ömer’e verdi, o da zafer kazanamadan telefâtla döndü; ordusu onu, o da ordusunu korkaklıkla suçluyordu. Resulullah (s.a.a) müdahale edip bu niza ve çekişmeye son vererek şöyle buyurdu:
Yarın sancağı öyle birine vereceğim ki, o Allah’ı ve Resulü’nü, Allah ve Resulü de onu sever!
Herkes bu kutlu ve büyük komutanın kim olduğunu merak ederken Hz. Peygamber (s.a.a) Hz. Ali’yi (a.s) istedi, çok hasta olduğunu söylediler.
Resulullah: “Getirin.” buyurdu. İmam’ı (a.s) huzuruna getirdiler.
Hz. Peygamber (s.a.a):
“Ya Ali! Neyin var?” diye sordu, İmam gözlerinin ve başının çok ağrıdığını söyledi. Resulullah (s.a.a) mübarek ağız suyunu İmam’ın gözlerine ve başına sürüp dua etti, o sırada inanılmaz bir şekilde İmam’ın (a.s) dayanılmaz ağrıları dindi ve gözleri açıldı.
Resulullah (s.a.a) beyaz sancağı İmam’a (a.s) verip şöyle buyurdu:
Cebrail seninle olacak! Zafer senindir. Rabbim onların yüreğine korku salmıştır. Ya Ali! Bil ki onlar, kendilerini mağlup edecek kimsenin adını kendi kitaplarında okumuşlardır; onun adı İlya’dır (Ali’dir). O hâlde git ve onların karşısına dikilip adının Ali olduğunu söyle…
Rabbimin izniyle dehşete düşüp hakir olduklarını göreceksin!
İmam Ali (a.s) sancağı alıp çok az sayıda adamıyla Hayber’in üzerine yürüdü. Önce Yahudilerin ünlü savaşçısı Merheb ile yiğitlikleri üzerine şiir söyleyip atıştılar. İmam Ali, sonuçta onu kılıçtan geçirerek leşini yere serdi.
Dehşete kapılan Yahudiler, hemen kalelerine çekilerek kapıyı kapattılar.
İmam Ali (a.s), yirmi kişinin zorlukla açtığı kapıyı tek yerinden söküp hendeğin üzerine attı. Bunun üzerine Müslümanlar, onun üzerinden geçerek kaleye girdiler ve zafere ulaştılar. [3]
[1] el-İrşad, Şeyh Müfid, s. 22–23.
[2] el-İrşad, Şeyh Müfid, s. 43–45.
[3] Biharu’l-Envar, 20/205.
Kaynak: İmam Ali (a.s) (Ehlibeyt Serisi-1)/ Telif Komisyonu.
