وَ مِنْ کَلَامٍ لَهُ (عليه السلام)
فِي مَعْنى قَتْلِ عُثْمانَ وَ هُوَ حُکْمٌ لَهُ عَلى عُثْمانَ وَ عَلَيْهِ وَ عَلَى النَّاسِ بِمَا فَعَلوا، و بَرَاءَةٌ لَهُ مِنْ دَمِه.
لَوْ أَمَرْتُ بِهِ لَکُنْتُ قَاتِلا، أَوْ نَهَيْتُ عَنْه لَکُنْتُ ناصِرآ، غَيْرَ أَنَّ مَنْ نَصَرَهُ لاَيَسْتَطِيعُ أَنْ يَقُولَ: «خَذَلَهُ مَنْ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ»، وَ مَنْ خَذَلَهُ لاَيَسْتَطِيعُ أَنْ يَقُولَ: «نَصَرَهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي» وَ أَنَا جَامِعٌ لَکُمْ أَمْرَهُ، آسْتَأْثَرَ فَأَسَاءَ آلاْثَرَةَ، وَ جَزِعْتُمْ فَأَسَأْتُمُ آلْجَزَعَ، وَللهِ حُکْمٌ وَاقِعٌ فِي الْمُسْتَأْثِرِ وَ آلْجَازِعِ.
Hz. Ali, Osman’ın öldürülmesine sebep olduğu söylenince şöyle buyurdu:
(Osman’ın katli için) Emretseydim elbette katil olurdum. Nehyetseydim/engelleseydim elbette yardım etmiş olurdum.
Ama ona yardım eden (Mervan b. Hakem ve Ümeyyeoğulları’ndan bir grup) kimse, “Ben ona yardım etmeyenden daha hayırlıyım.” diyemez. Yardım etmeyen (Muhacir ve Ensar’- dan bir grup) kimse de “Ona benden daha hayırlı kimse yardım etti” diyemez. Ben size Osman hakkında kısaca söyleyeyim ki Osman kendi başına buyruk hareket etti ve böyle yapmakla da kötü etti. Siz de sabırsızlandınız ve böyle yapmakla da kötü ettiniz. Tek başına hareket eden başına buyruk kimsenin de, sabırsızlık gösteren (ve onu katleden) kimsenin de hükmü Allah’a aittir.
(Osman’ın ölümüne sebep olduğu söylenince buyur-muşlardır ki:)
Emretseydim elbette katil olurdum; yok nehyetseydim elbette yardım etmiş bulunurdum. Yalnız ona kim yardım ettiyse diyemez ki, öyle bir kişi onu alt etti ki ben ondan hayırlıyım; onu alt eden de diyemez ki ona, benden hayırlı olan yardım etti.1 Ben onun hakkında, iki tarafa da uyan bir söz söyleyeyim size: O, kendi reyiyle hareket etti; iyi etmedi. Siz de onun hakkında sabırsız davrandınız; iyi etmediniz. Kendi reyiyle hareket edenin hükmü de Allah’a ait, sabırsızlıkta bulunanın da.
…
1 – Yâni, ona yardım edenlerden hiç biri, benden hayırlı olan ona yardım etmedi diyemeyeceği gibi, aleyhinde yürüyenlerden hiçbiri de benden hayırlı olan, ona yardım etti diyemez; ona yardım edenler, aleyhinde bulunanlardan hayırlı kişiler değillerdi; benimse her iki bölükle ilgim yok buyuruyorlar. Osman’a, sonuna dek verdiği öğütler mâlûmdur.
