Muaviye’nin psikolojik savaşı, beklenen sonucu vermiş ve barışa karşı olan Haricîleri kolayca oyuna getirerek beklenmedik bir isyan başlatmalarına sebep olmuştu.
Böylece İmam Hasan’ın (a.s) çadırına saldırarak çadırı yağmaladılar, İmam’ın üzerinde namaz kıldığı seccadeyi bile çalarak İmam’a saldırıp bacağından ağır şekilde yaraladılar.
Aldığı yara, derin ve ağır olduğundan İmam’ın (a.s) durumu vahim bir hâl aldı.(1)
Yakın adamları İmam Hasan’ı (a.s), İmam Ali (a.s) tarafından Medain valisi tayin edilen Sa’d b. Mesud es-Sakafî’nin evine, Medain’e götürdüler. Bir müddet İmam’ın tedavisini burada yaptılar.
Bu arada İmam’ın (a.s) ordusunda olup da dinî kaygıları olmayan veya İmam’a içten içe düşmanlık besleyen bazı kabile reisleri, Muaviye’ye mektup yazarak Irak’a gelmesi hâlinde İmam Hasan’ı ona teslim edeceklerini bildirdiler.
Muaviye, İmam’a (a.s) bu mektupla birlikte sulh için koştuğu her şartı kabul edeceğini bildiren bir mesaj gönderdi.(2)
İmam (a.s), bu sırada ağır yaralıydı. Adamlarının çoğu onu paraya, makama satmış, ordudan ayrılan askerlerin her biri de bir yere dağılmıştı. Kaldı ki, bu askerler arasında inanç ve amaç birliği de yoktu; her grup veya kabile kendi bildiğini okumakta ısrar ediyordu.
Bu şartlar altında savaşın sürmesi İslâm’a ve dindar Müslümanlara kesinlikle zarar verecekti artık.
Çünkü Muaviye savaşarak galip gelse, İslâm’ın kökünü kazımakta tereddüt etmeyecek, Ehlibeyt okulunun yetiştirdiği nadide ve dindar insanlara hayat hakkı tanımayacaktı artık.Bu nedenle İmam Hasan (a.s), hepsi inceden inceye hesaplanmış birçok şartlar öne sürerek bu barış teklifini kabul etti.(1)
Bu şartlardan bazısı şunlardı:
1- Şiîlerin kanı dökülmeyecek, hakları çiğnenmeyecek.
2- Hz. Ali’ye (a.s) küfredilmeyecek.(2)
3- Muaviye, Darabgerd gelirlerinden 1 milyon dirhemi Cemel ve Sıffin Savaşı yetimlerine paylaştıracak.
4- İmam Hasan (a.s), Muaviye’ye “müminlerin emîri” demeyecek.(3)
5- Muaviye, Allah’ın Kitabı ve Resulullah’ın (s.a.a) Sünnet’ine göre amel edecek.(4)
6- Muaviye, kendisinden sonra başkasını halife olarak atamayacak.(1)
Muaviye, dindar Müslümanların ve İslâm dininin esaslarını ve özellikle Şiîlerin canını korumaya yönelik olan şartların hepsini kabul etti. Böylece de savaş sona ermiş oldu.
1- Tarih-i Yakubî, c.2, s.204–207; Taberî Tarihi, 7/12- el-İrşad, Şeyh Müfid, s.172–173.1- Tarih-i Yakubî, 2/204–2072- el-İrşad, Şeyh Müfid, s.173; Mekatilu’t-Tâlibiyyin s.263- Biharu’l-Envar, 44/2–34- Biharu’l-Envar, 44/65.1- Biharu’l-Envar, 44/65.
Kaynak: İmam Hasan (a.s) (Ehlibeyt Serisi-1)/ Telif Komisyonu.