Resulullah’ın vefatı üzerine Ensar yatağında hasta yatan Sa’d b. Ubade’yi Sakife’ye getirerek kendisine halife olarak biat etmek istedi. Bunu duyan Ömer ve Ebu Bekir hemen Sakife’ye koşarak onunla tartışmaya başladılar. Ensar, “Hilafete biz daha layığız, istemezseniz siz de kendinize bir başkasını halife tayin edin.” dedi.
Ömer, “Bir kına iki kılıç sığmaz. O zaman Araplar size itaat etmez.”dedi. Bunun üzerine haset ateşiyle yanan Beşir b. Sa’d-i Hazreci kalkarak Kureyş’i övdü. Ardından Ömer ve Ebu Ubeyde ile birlikte Ebu Bekir’e biat etti. Bunun üzerine Sa’d b. Ubade’yi evine götürdüler. Hz. Ali oradakilere “Ensar buna ne dedi?” diye
sordu. Kendisine “Ensar bir halife bizden, bir halife de sizden olsun teklifini yaptı.”diye cevab verilince de Hz. Ali şöyle buyurdu:
Niçin onlara (şöyle bir) delil ve hüccet ikame etmediniz ki; Resulullah (s.a.a) Ensar’dan iyilere iyilikte bulunmayı ve kötülükte bulunanları bağışlamayı vasiyet etti.
Oradakiler “Bu vasiyet onların aleyhine nasıl bir delil ve hüccettir?”diye sorunca da Hz. Ali devamen şöyle buyurdu:
Emirlik onların hakkı olsaydı onları (Ensar’ı Muhacirlere) tavsiye etmeye gerek kalmazdı.
Daha sonra Hz. Ali “Kureyş (bu hususta) ne dedi?” diye sordu. Dediler ki:”Onlar da Resulullah’ın şeceresi-soyu olduklarını delil ve hüccet olarak ileri sürdüler.” Bunun üzerine de Hz. Ali şöyle buyurdu:
Onlar şecereyi-soyu delil gösterdiler, ama meyvesini yitirdiler.
(Hazreti Rasûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve âlihi vesellem’in vefatlarından sonra Sakıyfe’de olup bitenleri duyunca Ansar ne dedi diye sordular; bizden bir emir olsun, sizden de bir emir olsun dediler cevabını alınca buyurdular ki:)
Rasûlullah sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellemin, iyilerine iyilikte bulunmayı, kötülükte bulunanlarını bağışlamayı vasiyet buyurduğunu söylemediler mi? (Bu vasiyette ne gibi bir delil var diye sorulunca da.) Emir olmak hakkı onlarda olsaydı onları tavsiye buyurmazdı (dediler, sonra) Kureyş ne dedi
(diye sordular, Rasûl sallallahu aleyhi ve âlihi vesellemin Kureyş’ten olduğunu, Kureyş şeceresine mensup bulunduğunu söyleyerek delil getirdiler denince buyurdular ki) Şecereye delil getirdiler; meyveyi yitirdiler.1
…
1 – Ansar, Sa’d b. Ebâde’nin halîfe olmasını istiyordu. Benî-Sâide Sakifesine toplanmışlar, hasta olduğu halde onu da götürmüşlerdi. Sa’d, orada Allah’a hamd-ü senâdan sonra Ansarın dine yardımını, İslâm’daki üstünlüğünü anlattı. Peygamber’e ve ashabına saygı gösterdiklerini, düşman-larıyla savaştıklarını, sonra Arabın İslam’ı kabûl ettiğini,Hz. Peygamber’in, Ansardan razı olarak dünyadan gittiğini söyle-di; sonra, bu işi dedi, başkalarının değil, sizin düşünmeniz gerek. Ansar, bir ağızdan evet dediler, senin fikrindeyiz; bu işi sana vereceğiz. Sonra tartışmaya başladılar. Muhâcirler, biz Rasûl’ün ilk dostlarıyız, onun boyundanız derlerse ne diyeceğiz dediler. Bir kısmı, böyle bir itirazda bulunulursa, sizden bir emir olsun, bizden bir emir deriz fikrini ortaya attı. Sa’d b. Abâde, işte dedi, bu, ilk mağlubiyet (Tabarî, Hicrî 11. yıl vukuatı, 11, 45, İbn-i Esîr, 11, 222, El-İmâmet-u ve’s-Siyâse, 1, 5; İbn-i Ebi’l- Hedid 6. cüzü’de “Ansârın sözleri hakkındaki beyanatının şerhine ve ondan naklen Cevhevî’de Sakife olayına bakınız).
Sakife’de ansârın toplandığını duyan Ebubekir ve Ömer yolda rastladıkları Ebu-Ubeyde’yi alarak Sakife’ye koştular. Üseyyid b. Uveym b. Sâide, Ansârın Benî’l-Aclan boyundan Âsım b. Adiyy, Mugıyra b. Şa’be ve Abdurrahman b. Avf da onlara katıldılar. Bu topluluk o gün, Ebubekir’e biat için çok faâliyet gösterdi; bu yüzden Ebubekir ve Ömer, daima onların hizmetlerini göz önünde tuttular. Ebubekir ansardan hiçbir kimseyi Useyyid b. Hudayr’dan üstün görmemiştir; Ömer de ona kardeşim demiştir; ölümünden sonra bile hakkını gözetmiştir. EbuUbeyde, Roma’yla savaşa giden orduya kumandan tayin edilmiştir. Ömer, kendisinden sonra birisini halîfe yapmak istediği zaman, Ebu-Ubeyde’nin ölümüne hayıflanmış, ölmeseydi onu halife yapardım demiştir. Mugayra b. Şa’be, Ömer zamanında zina ettiği halde kendisine had vurulmamıştı; adı daima Ömer’in kumandanları arasında geçmiştir. Abdurrahman b. Avf da Ömer tarafından, kendisinden sonra halife tayini için seçtiği şûrâya reis tayin edilmiştir. Sakife’de Ebubekir, Ömer’i teskin ettikten sonra Allah’a hamd-ü senâ ederek Muhacirlerin, Arap boylarından önce îmân ettiklerini söyledi ve onlar dedi, yeryüzünde Allah’a ilk ibadet edenler, Rasulullah’ın çevresinde ilk toplananlardır; Rasûl-i Ekrem’den sonra da hilâfete hakları daha üstündür meâlinde sözler söyledi ve biz emir olalım, siz bizim vezîrimiz olun dedi. Hubâb b. Münzir, bu söz üzerine ayağa kalkıp dedi ki, ey ansâr, işe iyi sarılın; bu işlere başkaları el atmasın. Bu iş sizin gölgenizde kararlaşsın; yoksa düşmanlarınız bundan faydalanırlar; sonunda alt olur gidersiniz. Biz kendimize bir emir tayin edelim, onlar da bir emir tayin etsinler.
Ömer, bir ülkede iki emir olamaz; andolsun, Arap, onlara hükmetmenize aslâ razı olmaz; çünkü Peygamberimiz sizden değildir. Ama peygamber’in mensup olduğu boyun hükmüne Arap razı olur dedi. Ömer’le Hubâb ağız kavgasına giriştiler. Bu sırada Ebu-Ubeyde, ey ansar dedi, Peygamber’in ilk dostları, ona ilk yardım edenler sizsiniz. Şimdi onun dînini ilk bozanlar siz olmayın. Bu sırada ansârın Hazreç boyundan Beşir b. Sa’d, Ebubekir ve Ömer’in sözlerini tasdik eder sözler söyledi. Ebubekir, işte Ömer’le EbuUbeyde buracıkta; hangisine isterseniz biat edin dedi. Ömer’le Ebu-Ubeyde, sen dururken biz aslâ bu işe girişmeyiz dediler. Bu sırada Abdurrahman b. Avf ayağa kalkıp sizin de bir çok fazîletleriniz var dedi ansâra, fakat şu da muhakkak ki içinizde Ebubekir, Ömer ve Ali gibi birisi yok. Münzir b. Arkam, biz dedi, adlarını andığın kişilerin üstünlüğünü inkâr etmiyoruz, hele bu üç kişiden biri, bize hükmetmeye kalkarsa bir kişi bile ona muhâlefet etmeye kalkmaz. Bu sözden maksadı da Ali idi. Ansar, bu söz üzerine hep birden biz dediler, Ali’den başkasına biat etmeyiz. Zübeyr b. Bekkâr da hilâfetin ansâra verilmiyeceğini anlayınca ansârın, biz ancak Ali’ye biat ederiz dediğini anlatır.
Bu sırada Ömer ve Ebu-Ubeyde, Ebubekir’e biat etmek isterken Beşir b. Sa’d, daha atik davrandı, koşup Ebubekir’e biat etti. Derken Evs boyu ve bilhassa Üseyyid b. Hudayr, Hazreç bu işi ele alırsa bu üstünlük onlarda kalır, bir daha da size nasip olmaz, kalkın Ebubekir’e bey’at edin dediler. Üseyyid de biat edince oradaki topluluk her yandan koşup Ebubekir’e biate başladı. Bir derecede ki Sa’d, ayaklar altında ezilecekti neredeyse. Bu sırada Kays b. Sa’d’le Ömer kavgaya tutuştu; Sa’d, Ebubekir’e, Ömer’e türlü sözler söyledi. Nihayet dostları, onu omuzlayıp evine götürdüler. Bu sırada Ali ve Abbas henüz Peygamber’i (s.a.a), yıkamakla meşguldüler. Mescitten tekbîr sesi duyulunca Ali, bu gürültü nedir diye sordu; Abbas, hiç böyle bir şey olmamıştı dedikten sonra Ali’ye dönüp sana ne demiştim ben dedi (İbn-i Ebi’l-Hedid’in şerhi, 6, 291 Ya’kubî, 2, 103, Tabarî, 2, 443, İbn’ül-Esir, 2, 220; Kitâb’ül- Muvaffakıyyat’tan naklen İbn-i Ebi’l-Hadid, 2, 122, İbn-i Hişâm, 4, 336, İbn-i Kesir, 5, 246. Bütün tarihçiler Ebubekir’e biatin, Ömer tarafından, bir oldu bitti diye anlatıldığını söylerler). Hazreti Emir, “Şecereyle delil getirdiler; meyveyi yitirdiler” sözleriyle ansâra karşı, Rasûlullah’ın, Muhâcirlerden olduğunu delil getirdiklerini, fakat asıl şecerenin meyvesini, yâni kendilerini yitirdiklerini söylemiş oluyorlar.
