Hutbe 209 – Alâ Hârisî’nin Evinde

Basra savaşından sonra ashabından olan Ala b. Ziyad el-Harisî’yi görmeye gitti. Orada evinin büyüklüğünü görünce şöyle buyurdu:

Basra’ya gittikleri zaman, ashabından olup hasta olduğunu duyan Alâ’b. Ziyad’il-Hârisî’yi dolaşmaya gitmiş, evinin büyüklüğünü, genişliğini görünce buyurmuştu ki:

Dünyada bu evin genişliğini ne yapacaksın? Hâlbuki ahirette ona daha fazla muhtaçsın. Evet, istiyorsan, onunla ahirete ulaşabilirsin. Yani bu geniş evde misafir ağırlayarak, akrabalarına iyilik ederek ve boynunda olan hakları sahibine ulaştırarak böylelikle ahireti elde edebilirsin.

Dünyada bu geniş evi ne yapacaksın? Âhirette buna, dünyadakinden daha muhtaç değil misin? Evet, eğer âhirette de böyle bir eve sâhip olmak istiyorsan
dünyâdaki bu evde konukları konuklamalı, doyurma-lısın; akrabanı çağırmalı, onlarla buluşmalısın; bu evde, sana vâcip olan hakları ayırıp ehil olanlara vermelisin; böyle yaparsan, âhirette de buna nâil olursun.

(Ala, “Ya Emire’l-Müminin! Kardeşim Asım b. Ziyad’ı sana şikâyet ediyorum.” dedi. “O ne yapıyor?” diye sorunca, Ala, “Bir aba-ya bürünerek dünyayı terk etmiş.” dedi. Hz. Ali, “Onu bana getir.” dedi. Gelince de ona şöyle dedi:

 

Ey kendinin düşmanı olan adam! Pis şeytan seni şaşırtmak istiyor! Ailene çocuğuna acımaz mısın? Allah’ın sana temiz şeyleri helal kıldığını görmüyor musun? Şeytan, bunlara ulaşmanı kötü görüyor. Sen, Allah katında düşündüğünden daha aşağısın.

 

Asım, “Ey Müminlerin Emiri, senin de giyimin kaba, yemeğinse tatsız!” deyince de şöyle buyurdu:

 

Yazıklar olsun sana! Ben sen değilim! Yüce Allah, insanlar yoksullukları nedeniyle heyecanlanıp isyan etmesinler diye adil imamlara kendilerini insanların en fakirleriyle ölçüp değerlendirmelerini emretti.

Alâ’, Yâ Emir’el-Mü’minîn, kardeşim Âsım bin Ziyad’ı şikâyet ediyorum dedi. Hazret, ne yapıyor ki diye sorunca, bir abaya büründü, dünyâyı terk etti dedi. Hazret, onu çağır bana buyurdular. Âsım gelince de buyurdular ki:

 

A nefsine düşman olan adamcağız, o pis Şeytan, seni aldatmak istiyor; ehline, evlâdına merhametin yok mu? Allah’ın sana temiz şeyleri helâl ettiğini görmez misin? Onlardan faydalanmanı istemez misin ki? Sen Allah katında bunlardan daha mı horhakirsin?.1

 

Âsım, Yâ Emir’el-Mü’minîn dedi; senin giyimin ka- ba yeyimin alalâde. Hazret buyurdular ki:

 

Vay sana; ben sana benzemem: Allah adalet imamlarına, yoksulun yoksulluğu ona ağır gelmesin diye insanların en eli dar olanlarıyla denk yaşamalarını emretti. 2

…

1 – “Bugün size bütün temiz şeyler helâl edilmiştir” âyet-i kerîmesiyle (4, Mâide, 5) “De ki: Allah’ın kulları için meydana getirdiği süslenecek şeylerle, rızık olarak verdiklerinin içinden tertemiz şeyleri kim harâm etmiştir ki? De ki: Bunlar, dünyâda, inanan kişilerindir, âhiretteyse yalnız onlara aittir. Delilleri bilenlere bu çeşit açıklama-dayız” âyet-i kerimesine işarettir (7, A’râf, 32).

 

2 – Bu, “Kâfî”de de muhtelif senetlerle rivâyet edilmiştir; ancak oradaki rivayette, kardeşinin, Emir’ül-Mü’minîn’e, ehlini gamlara batırdı, evlâdını hüzünlere boğdu diye şikâyet ettiği, Hazretin Âsım’ı çağırınca, Ehlinden utanmaz mısın, evlâdına acımaz mısın? Görmez misin ki Allah sana temiz şeyleri helâl etmiştir. O, bunlardan faydalanmanı istemez mi ki? Sen Allah katında bunlardan daha mı hor hakirsin? Allah, Yeryüzünü alçalttı halka; orda meyveler ve lifli, kabuklu hurmalar var buyurmadı mı? (Rahman, 10-11) Allah, iki denizi salmıştır, neredeyse karışacaklar; fakat aralarında bir berzah var; birbirine karışmazlar; artık Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlayabilirsiniz? Her ikisinden de inci ve mercan çıkar (Aynı, 19-22) buyurmadı mı? Allah’ın nimetlerini yapılan işlerle, hayır ve hasenât ile sarf etmek, sözle zâhitlik satmaktan daha sevgilidir Allah’a; gerçekten üstün ve ulu Allah, Rabbinin nimetini an, söyle buyurmuştur (93, Duhâ, 11) dediler. Rivâyette, Âsım’ın bundan sonra söylediği sözlerle Hazretin cevabı, aynıdır. Bundan sonra Âsım, abayı atmış, kuru zâhitlikten vazgeçmiştir (Tenkih’ul-Makaal, Âsım b. Ziyâd maddesinde, 11, s.113).